Atabetü’l Hakayık

Yüknekli Edip Ahmat tarafından 12.yüzyılda yazıldığı tahmin edilen manzum bir öğüt ve ahlak kitabıdır. Atabetül Hakayık, Türk ve Acem hükümdarı İspehsalar Beğ’e sunulmuştur. Atebetül Hakayık gerçeklerin eşiği anlamına gelmektedir.Dil özellikleri ve içeriği incelendiğinde eserin Kutadgu Bilig’den sonra yazıldığı anlaşılmaktadır. Eserin son bölümünde yazarı Edip Ahmet Yükneki hakkında üç ayrı bölüm bulunmaktadır. Kitaba sonradan eklenen bu bölümlerin yazarları belli değildir. Birinci bölümde Edip Ahmet’in doğuştan kör olduğu, kitabı 14 bölüm olarak yazdığı ve kitabın değerinin altın yüklü file eşit olduğu belirtilmiştir.

Atabetül Hakayık aruz ölçüsüyle yazılmıştır. Eserin başında bulunan Allah’ın, Peygamberin, 4 halifenin ve İspehsalar Beğ’in övgüsünden sonra esas bölüme geçilir. Övgünün olduğu ilk bölüm beyitler şeklinde yazılırken asıl bölüm ise dörtlükler şeklinde yazılmıştır. Eser döneminde herkesin çok rahatlıkla anlayabileceği sade bir Türkçe ile yazılmıştır. Bu bakımdan eserin değeri yüksektir. Atabetül Hakayık dörtlükler halinde ve mani tipi uyak şeklinde yazılmıştır. Eser bir ahlak ve öğüt kitabı olduğu için hikmet tarzı ile yazılmıştır. Kutadgu Bilig’in öğüt veren kısımları ile Atabetül Hakayık’ın öğüt veren kısımları tarz ve üslup bakımından birbirine çok benzer. Eserde genel olarak Allah’a ulaşmanın, evrenin sırlarını çözmenin tek yolunun ancak bilim olacağı vurgulanır.

Atabetü’l Hakayık’ın Özellikleri

1. Atabetü’l Hakayık gerçeklerin eşiği manasına gelir.

2. Eser öğretici niteliktedir yani didaktiktir.

3. Eserin konusu daha çok din ve ahlaktır.

4. Eser döneminin hakim Türkçesi olan “Hakaniye” lehçesinde yazılmıştır.

5. Atabetü’l Hakayık’ın dili son derece anlaşılır sade bir Türkçeyle yazılmıştır.

6. Eser Kutadgu Bilig gibi mesnevi türünde yazılmıştır.

7. Eserde kullanılan vezin aruz ölçüsüdür.

8. Eser bünyesinde 80 beyit ve ilave olarak 101 dörtlük muhteva eder. Bu nedenle Atabetü’l Hakayık’ın nazım birimi beyit ve dörtlüklerden oluşur.

9. Eserde az da olsa Arapça ve Farsça kelimeler mevcuttur.

10. Edip Ahmet Yükneki’nin o dönemde bilime verdiği önem dikkat çeker.

11. Eserde aynı zamanda cömertlik övgü şeklinde yer alırken bir insanın cimriliği eleştirilmiştir.

12. Eser herkesin anlayabileceği kadar sade bir Türkçe ile yazılmıştır.

Atabetü’l Hakayık hakkında ilk ayrıntılı ve geniş çalışma 1950’li yıllarda  Reşit Rahmeti Arat tarafından yapılmıştır.

Atebetü'l Hakayık Gerçeklerin Eşiği

Atebetü’l Hakayık Gerçeklerin Eşiği

Hakkında Admin

Cevapla

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar işaretlenmelidir *

*

x

Check Also

13. ve 14. Yüzyıllarda Coşku ve Heyecanı Dile Getiren Metinler

Anadolu’da 13 ve 14. yüzyıllar Beylikler Dönemi olarak adlandırılır. Bu dönemde Osmanlı Devleti hızlı bir ...