Betimleyici Anlatım

Betimleme için kısaca kelimelerle resim çizme sanatıdır diyebiliriz. Yazar, okuyucunun kafasında görüntüyü oluşturmak için sözler ile tasvirler oluşturmaya çalışır. Bu şekilde oluşturulan anlatıma betimleyici anlatım denir.

Betimleme yapılırken varlıkların ilgi çekici özellikleri vurgulanarak anlatılır. Yazar fotoğraf çeker gibi görüntüyü alır ve okuyucuya aktarır. Betimlemenin ayrıntılarına göre de okuyucunun kafasında yazarın betimlediği görüntü canlanabilir. Yazar betimleme yaparken en başta görme duyusundan olmak üzere tüm duyulardan yararlanabilir.

Betimleyici anlatımın Özellikleri

  • Betimleyici anlatımda görsellik ön plandadır.
  • Betimlemelerde gözlem vardır.
  • Betimleyici anlatımlarda iç ve dış anlatımlar yapılır.
  • Betimle yapılırken sıfatlardan bolca yararlanılır.
  • Betimleme yapılırken varlıkların ayırıcı ve dikkat çekici yönleri vurgulanır.
  • Betimleyici anlatım, öyküleyici anlatımla birlikte kullanılır.
  • Betimleyici anlatım roman, hikaye, tiyatro gibi türlerde kullanılır.
  • Betimleyici anlatım “Açıklayıcı Betimleme”, “Sanatsal Betimleme”,  “Ruhsal Betimleme” “Fiziksel Betimleme” olarak dörde ayrılır.

a) Açıklayıcı Betimleme

Gözlem yoluyla varlıkların özelliklerinin olduğu gibi okuyucuya aktaran betimleme türüdür. Bu betimleme türünde amaç bilgi vermektir. Yazar açıklayıcı betimlemede kendi kişisel düşüncelerine ve duygularına yer vermez, varlıkları olduğu gibi aktarmaya çalışır. Açıklayıcı betimleme de kesinlikle nesnel bir tavır olmak zorundadır.

b) Sanatsal (İzlenimsel) Betimleme

Bu tür betimlemelere izlenimsel betimleme de denir. Sanatsal betimlemede varlıkların görünüşleri olduğu aktarılmaz, varlıkların yazarda bıraktığı izlenimler ön planda tutulur. Yazar betimleme yaparken kendi duygu ve düşüncelerini de aktarır. Sanatsal kaygı ve düşüncelerin ön planda olduğu metin türlerinde yani roman, hikayelerde bu betimlemeler kullanılır. İzlenimsel betimle de öznellik ön plandadır. Bu betimleme türü daha çok sanatsal metinlerde tercih edilir.

Bundan sonraki ruhsal ve fiziksel betimleme, bazı kaynaklarda kişi (portre) betimlemeleri olarak kabul görmektedir. Ancak biz genel olarak betimlemeleri dört başlık halinde inceleyeceğiz.

c) Ruhsal Betimleme

Bireyin iç dünyasının anlatıldığı, kişin ruhsal durumunun tasvir edildiği betimleme çeşididir. Bu tür betimlemelerde daha çok kişinin ruhsal durumu ve karakteri tasvir edilir. Kişinin hareketlerine göre de bir ruhsal tasvir yapılabilir. Bu betimleme çeşidinde kişilerin iç dünyası, duyguları, düşünceleri, zevkleri ve alışkanlıkları anlatılmaya çalışılır. Bu tür betimlemede kişinin tahlili yapılır. Bu tür betimlemelere ruhsal portre adı da verilmektedir.

d) Fiziksel Betimleme

Bireylerin dış görünüşlerinin tasvir edildiği betimleme çeşididir. Fiziksel betimlemede de kişinin belirgin özellikleri ön plana çıkarılarak vurgulanır. Bu betimlemede yazar kişiyi nesnel olarak olduğu gibi tasvir edebilirken aynı zamanda kişinin kendinde bıraktığı izlenimleri de tasvir edebilir. Bu bakımdan fiziksel betimleme açıklayıcı ya da sanatsal betimleme türünde yapılabilir. Bu tür betimlemelere fiziksel portre de denilmektedir.

Hakkında Admin

Cevapla

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar işaretlenmelidir *

*

x

Check Also

13. ve 14. Yüzyıllarda Coşku ve Heyecanı Dile Getiren Metinler

Anadolu’da 13 ve 14. yüzyıllar Beylikler Dönemi olarak adlandırılır. Bu dönemde Osmanlı Devleti hızlı bir ...