10. Sınıf Dil ve Anlatım

Öğretici Anlatım

Öğretici anlatım bir konuda bilgi verme, açıklama yapma ve bilgi verme amaçlarıyla oluşturulan anlatım türüne verilen isimdir. Öğretici anlatımda kişinin aydınlatılması, bilgilendirilmesi amaçlanır. Bu tür anlatımda nesnellik ön plandadır. Öğretici anlatımla oluşturulan metinler mecazlı ve yan anlamlı kelimelerden oluşturulmaz. Öğretici Anlatımın Özellikleri 1. Dilin göndergesel işlevi öğretici anlatımda ağır basar. 2. Öğretici anlatımda söz sanatlarına, mecazlı anlatıma yer verilmez. Kelimeler ...

Devamını Oku »

Fiilimsiler – İsim Fiil, Sıfat Fiil, Zarf Fiil

Fiilden (eylemden) türeyen ancak tam olarak eylem bildirmeyen, fiillerin aldıkları zaman kiplerini ve kişi eklerini alamayan yalnızca “-ma, -me” gibi olumsuzluk eklerini alabilen sözcüklerdir. Fiilimsi adı üzerine düşünüldüğünde de fiile benzeyen ancak tam olarak fiil olmayan manası çıkmaktadır. * “Gelir” sözcüğü bir fiildir. Ancak “gelmeden, seven, çalışarak…” gibi sözcükler her ne kadar fiile benzese de tam olarak fiil değildir. Bu ...

Devamını Oku »

Emredici Anlatım

Okuyucunun istenen yönde harekete geçmesini sağlayan, emirlerle, yasaklarla dolu cümlelerden oluşan bir anlatım türüdür emredici anlatım. Emirlerin yanı sıra öneri ve telkin anlamları da taşır. Günlük hayatımızda emredici ifadelere sıklıkla rastlarız: trafik ışıkları, trafik levhaları, anayasalar, kanunlar vb… Emredici anlatım türü daha çok eleştiri, nutuk  ve fıkra gibi türlerde kullanılsa da hemen hemen her metin türünde kullanılabilir. Böyle bir zorunluluğun ...

Devamını Oku »

Destansı (Epik) Anlatım

Destansı (Epik) Anlatım konusunda öncelikle “Epik” kelimesini incelemek gerekir. Epik kelimesi Yunanca “Epope” kelimesinden gelmektedir. Epope, tanrı ve tanrıçaları anlatan, kahramanlık temalı olağanüstü olayların şiir şeklinde anlatılmasıdır. Bu nedenle destanlara verilen bir diğer isim ise epopedir. Yukarıda da tanımını yaptığımız gibi olağanüstü, kahramanlık temalı metinlerde destansı yani epik anlatımdan yararlanılır. Bu anlatımlarda okuyucuda bir heyecan ve coşku yaratılmak amaçlanır. Bu ...

Devamını Oku »

Coşku ve Heyecana Bağlı (Lirik) Anlatım

İnsanlar düşüncelerini, hislerini ve bilgilerini çeşitli yollarla karşıdaki insanlara aktarmaya çalışır. İnsanların düşüncelerini ve hislerini çeşitli yollarla aktarma isteğinden de sanatlar doğmuştur. Duyguların sözle aktarılması sırasında genellikle Coşku ve Heyecana Bağlı anlatımdan yararlanılır. Daha çok şiirlerde kullanılan bu anlatım türünde mutluluk,üzüntü, sevinç ve heyecanlar dile getirilir. Şiirlerin yanı sıra romanlarda, hikayelerde, masallarda, tiyatroda ve mesnevilerde coşku ve heyecana bağlı yani lirik ...

Devamını Oku »

Zamir (Adıl) Konu Anlatımı

İsim olmadığı halde cümlede ismin yerini tutan sözcüklere zamir denir. Zamirler tek başlarına kullandıklarında herhangi bir ismi karşılamazlar. Zamirlerin anlam kazanması için bir ismin anlamını karşılamaları gerekmektedir. Zamirlerle ilgili bilmemiz gereken iki özellik şudur: 1. Zamirler ismin yerini tutar ve isim yerine kullanılırlar. 2. Zamirler isim çekim eklerini alabilirler. Bu iki özelliği aklımızdan çıkarmamalıyız. Zamir Çeşitleri Zamirler genel olarak 6 ...

Devamını Oku »