Divan Edebiyatı ve Özellikleri

Öncelikle konumuza “Divan Edebiyatı nedir?” sorusuyla başlayalım. Divan edebiyatı, Türklerin İslamiyet’i kabul ettikten sonra Anadolu’da 13-19. yüzyıllar arasında Müslümanlığın getirdiği inanç, kurallar ve düşüncelerle birlikte oluşturdukları bir edebiyat edebiyattır. Bu edebiyatın “Divan” adıyla anılmasının sebebi ise “Şairlerin şiirlerini bir araya getirip topladıkları kitaplara divan adının verilmesi” geleneğine dayanır. Nitekim “Divan” toplanma, meclis manasına da gelir. Aynı zamanda bu edebiyat farklı isimlerle de anılmıştır. Bu edebiyata verilen isimler arasında şunlar da yer almaktadır: “Yüksek Zümre Edebiyatı, Klasik Edebiyat, Saray Edebiyatı, Eski Edebiyat…”

Divan Edebiyatının Oluşumu

Divan edebiyatının oluşmasında Arap ve Fars kültürleri çok etkili olmuştur. İslamiyet sonrasında kültür hayatlarında çok önemli değişiklikler görülen Türklerde yeni bir edebiyatın da temelleri atılmıştır. Medrese eğitimi gören, Arapça ve Farsçayı öğrenip ayrı bir sınıf haline gelen aydınların, Arap ve özellikle de Fars edebiyatının estetiğini baz alarak divan edebiyatını oluşturmuşlardır. Bu nedenle aslında bu edebiyat halktan uzak bir anlayış üzerine kurulmuştur. Divan Edebiyatının kurucusu yani divan edebiyatının ilk temsilcisi ise Hoca Dehhani olarak bilinir.

Divan edebiyatının doğduğu yıllar ve sonrasına bakıldığında Türk dünyasında Arapça ve Farsçanın büyük bir yerinin olduğu net bir şekilde görülür. Özellikle edebiyat dili olarak Farsça yoğun bir şekilde kullanılmıştır. İşte divan şairleri de şiirlerinde Arapça, Farsça ve Türkçeyi birlikte kullanıp bu üç dille oluşturulmuş yeni bir edebiyat dili yaratmışlardır. Osmanlıca ya da Osmanlı Türkçesi olarak adlandırılan bu dilin halk tarafından benimsenmediği, sadece kendini farklı olarak değerlendiren bu sanatçılar tarafından kullanıldığı da söylenebilir.

Divan edebiyatında düzyazı ve şiir şeklinde eserler verilmiştir. Daha çok şiir üzerine kurulu olan divan edebiyatında düzyazı şeklinde verilen eserlerde mevcuttur. Düzyazı şeklinde verilen eserlerinde dilinin ağır ve süslü olduğu görülür. Hemen hemen her konuda düzyazı şeklinde eser verilen divan edebiyatında genel olarak “Tefsir, hadis, tasavvuf, tezkire, seyahatname” gibi türlerde düzyazı şeklinde eserler verilmiştir.

Divan Şiirinin Genel Özellikleri

Divan Edebiyatı altında verilen eserler nazım ve nesir olarak oluşturulmuştur. Ancak divan edebiyatında nazım yani şiir çok daha ağır basar. Bu şiirler ise kalıplaşmış düşünce ve hikayeler içerin mazmunlar etrafında şekillenmiştir. Divan şiirine bakıldığında bu ortak kalıpların dışına pek çıkılmadığı görülür. En çok kullanılan mazmunların başında ise “Aşk-Aşık-Maşuk” yer almaktadır.

  1. Divan şiiri 13-19.yüzyılar arasında etkili olmuştur.
  2. Divan şiirinin ilk temsilcisi Hoca Dehhani’dir.
  3. Türk edebiyatı içerisinde en geniş yer bulan bir edebiyattır.
  4. Divan edebiyatının vezni Araplardan alınmış olan aruz ölçüsüdür.
  5. Divan edebiyatında daha çok beyit kullanılmıştır. Ancak murabba, rubai, şarkı vb. türlerde dörtlükler de kullanılmıştır.
  6. Divan şiirinin dili Osmanlıcadır. Osmanlıca Türkçe, Arapça ve Farsçanın karışımıyla ortaya çıkmış bir edebiyat dilidir.
  7. Divan edebiyatında çok yoğun bir şekilde sanatlı ve ağır bir dil kullanılmıştır. Divan edebiyatında en zor sanatları kullanmak, dili ağırlaştırmak bir hüner olarak kabul görürdü. Bu nedenle bu şiirlerin kolay olmamaktadır.
  8. Divan şiirinde Arap ve Fars edebiyatlarından alınan nazım türleri yoğun bir şekilde kullanılmıştır. Fakat Türklerin de oluşturduğu şarkı ve tuyuğ gibi nazım biçimleri de kullanılmıştır.
  9. Divan şiirinin konuları daha çok soyuttur.
  10. Divan edebiyatı bireyselci bir anlayışa sahiptir. Bu nedenle divan edebiyatının sanat anlayışı “sanat için sanat” şeklindedir.
  11. Divan edebiyatının önemli noktalarından biri de “kalıplaşmış” düşünce ve sözlerin yoğun bir şekilde kullanılmış olmasıdır. Bu kalıplar “Mazmun” olarak adlandırılır.
  12. Divan şiirinde alışılmışın dışında kulak için kafiye değil de “Göz için kafiye” anlayışı vardır.
  13. Divan şiirinde bir şiirin kendi içerisinde bir bütünlüğü yoktur. Her beyit kendi içinde anlam ifade eder. Bu nedenle bütün değil de parça bütünlüğüne önem verilmiştir.
  14. Divan şairleri şiirlerinde mahlas kullanmışlardır.

Aynı zamanda Arap ve Fars edebiyatlarından alınan, Türklerin de kendi oluşturdukları birçok nazım biçimi kullanılmıştır. Divan edebiyatı nazım biçimlerinden bazıları ise şunlardır:

Divan Edebiyatının Kaynakları

Divan edebiyatının oluşumunda ve gelişiminde İslamiyet’in yanı sıra büyük ve çeşitli bir kültürlenme süreci de büyük rol oynamıştır. Divan Edebiyatının kaynakları arasında şunları sayabiliriz:

– Kur’an-ı Kerim

– Dini Bilimler (Bunlar asında tefsir, fıkıh ve kelam yer alır.)

– Türklerin kendi kültürleri

– İran edebiyatı ve İran mitolojisini anlatan Firdevsi’nin Şehname adlı mesnevisi

– Tasavvuf (Tasavvuf divan edebiyatını büyük oranda şekillendiren ve divan edebiyatında büyük bir yer tutması bakımından ayrı incelenmesi gereken bir madde)

–  İslam ve Türk tarihi

– Peygamber hikayeleri

Divan Edebiyatı Sanatçıları

Divan şairi olarak onlarca sanatçı bulunmaktadır. Divan şairlerinden bazıları şunlardır: Hoca Dehhani, Mevlana, Ahmedi, Kadı Burhaneddin, Nesimi, Şeyhi, Süleyman Çelebi, Taşlıcalı Yahya, Bağdatlı Ruhi, Fuzuli, Baki, Nefi, Nabi, Naili, Nedim, Şeyh Galip,

Cevapla

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar işaretlenmelidir *

*

x

Check Also

Beş Hececiler

1911 yılında Genç Kalemler etrafında toplanan sanatçıların gayretleriyle zaten başlamaya da hazır olan edebiyatta milli ...

ankara escort bayan escort ankara ankara escort keçiören escort buca escort kartal escort ataşehir escort istanbul escort bayan