Fecr-i Ati Edebiyatı


Fecr-i Ati edebiyatına değinmeden önce o dönemki siyasal ve edebi olaylara göz atalım. 1896-1901 yılları arasında Servet-i Fünun devri yaşanmıştır. Bu edebiyatın süresinin kısa olmasına rağmen Türk edebiyatına yaptığı etki bakımından büyüklüğü tartışılmazdır. 1901 yılından itibaren Servet-i Fünuncular edebiyat alanından uzaklaşmıştır. Servet-i Fünun dergisi de eski haline dönmüş yani yine fen dergisi olmuştur.  Bu dönemlerde baskı iyice artmış ve meşrutiyet ihtiyacı iyice artmıştır. 1908 yılında II. Abdulhamid meşrutiyeti ilan eder. 1901 yılından itibaren edebiyatsız bir döneme girilmekle birlikte bu dönemde çıkan dergilerin yazım programı günlük, magazine yönelik konuları ihtiva etmekteydi. Fecr-i Atinin ortaya çıkmasına zemin hazırlayan unsur işte bu edebiyatsız ortamdı. Yani bu edebiyatsız ortamdan rahatsızlık duyan bir grup genç nasıl iyi bir edebiyat oluşturabiliriz fikriyle harekete geçerler.

Fecr-i Ati topluluğu 1909 yılında kurulur.  Fecr-i Ati topluluğunun başında ise Faik Ali ile Celal Sahir vardır. Bu edebi topluluğun ilk toplantısı ilse 20 Mart 1909 tarihinde İstanbul’da Hilal gazetesi matbaasında yapılır. Bu toplantıya katılan gençler topluluğun adı üzerinde durmaya başlarlar. Bu edebi topluluğun adı ve savunacağı kaideler üzerinde tartışmalar yaşanır. Ortaya atılan ilk isim Ahmet Haşim’in Sina-yı Emel yani idealler Zirvesi olur.  Fakat gençler bu ismin çokta uygun olmadığı fikri üzerinde birleşirler. Faik Ali ise Fecr-i Ati ismini ortaya atar. Yarının Şafağı anlamına gelen Fecr-i Ati ismi topluluk tarafından kabul görür. Yine aynı yıl bir beyanname ile topluluk adını duyurur. Bu beyanname ile kendilerini tanıtırlar. Bu beyannamede ismi olanlar ise şunlardır:

  • Ahmet Haşim
  • Emin Bülent
  • Tahsin Nahit
  • Celal Sahir
  • Hamdullah Suphi
  • Ali Canip
  • Fazıl Ahmet
  • Mehmet Behçet
  • Köprülüzade Mehmet Fuat
  • Şehabettin Süleyman
  • Yakup Kadri
  • İzzet Melih
  • Emin Lami
  • Ahmet Samim
  • Cemil Süleyman

Fecr-i Ati edebiyatı ile Servet-i Fünun edebiyatının farkı ise şudur: Fecr-i Ati’ye gelene kadar daha önce kurulan topluluklar beyanname ile ortaya çıkmamıştır. Fecr-i Ati edebiyatı ilk kez beyanname yayımlayan edebi topluluktur. Beyannamede üzerinde durulan noktalar kısaca şu şekildedir.

1) Servet-i Fünun edebiyatına karşı saygılı olmuşlardır. Servet-i Fünun topluluğunun önemli bir topluluk olduğunu ancak artık geri kaldıklarını ve kendilerinin onlardan bir adım önde olduklarını söylerler. Sanatın her şeyden önce kendine hizmet eden bir şey olduğunu söylerler. Sanat toplumdan tamamen uzak olmalıdır.

2) Edebiyatsız ortam olarak niteledikleri ortamdaki sanat aşkı taşıyan gençlere destek olacaklarını, onlara fırsat vereceklerini belirtmişlerdir. Batıdan yararlanmaya devam edeceklerini belirtmişlerdir. Ancak bu gençler batıdaki edebi gelişmeleri kendi sanatına aktarmayı düşünen gençlerdi.

Fecr-i Aticiler Servet-i Fünun’dan farklı olduklarını belirtseler de bu konuda pek başarılı oldukları söylenemez. Servet-i Fünun edebiyatını taklitten öteye gidememişlerdir. Kullandıkları dil önceki edebiyatın dilidir. Konu olarak da önceki edebiyatın konularını işlemişlerdir. Kullandıklarını nazım biçimleri konusunda da önceki edebiyatları taklit etmişlerdir. Ancak serbest müstezadı ileri bir noktaya taşımışlardır.

Fecr-i Ati Edebiyatı

Fecr-i Ati Edebiyatı

Okunma Sayısı: 1.181

14 Temmuz 2012 Saat : 2:16

Fecr-i Ati Edebiyatı Yazısı için Yorum Yapabilirsiniz

 Son Yazılar FriendFeed

GOOGLE