Gazel Nedir? Gazelin Özellikleri Nelerdir?

Gazel, Divan Edebiyatında en çok kullanılan ve sevilen nazım biçimlerinin başında yer alır. Arapça bir kelime olan gazel, kadınlarla sohbet etmek, kadınlara aşk dolu sözler söylemek anlamlarını taşır. Gazel ilk başlarda Arap edebiyatında “Kaside” türü içerisinde yer alan bir bölümdü. Övgü için yazılan kasidelerin en güzel bölümlerinden biri gazel yazılan “Tegazzül”dü. Şairler bu bölümü çok sevdiklerinden şiiri kaside içerisinden çıkarıp müstakil bir gazel türü olarak ortaya koydular.

Gazelin özellikleri şunlardır:

  1. Divan şiirinin en çok kullanılan nazım şeklidir.
  2. Konusu aşk, kadın, şarap ve güzelliktir. (Gazellerin çoğunda işlenen aşk ve şarap teması mecazi anlamda kullanılmıştır. Aşk beşeriye duyulan aşktan ziyade ilahi aşktır. Şarap ve sarhoşluk temaları da gerçek anlamdan ziyade bir kadına duyulan aşk ve Allah aşkından dolayı insanın aklının başından gitmesi anlamlarında kullanılır.)
  3. Gazelin beyit sayısı 5-15 arasında değişir. Ancak şairler genellikle gazeli 7 beyitten oluşturmuşlardır.
  4. Gazelin kafiye şeması; aa, ba, ca, da, ea, fa… şeklindedir. Yani ilk beyit kendi arasında kafiyeliyken sonraki beyitlerin ikinci dizeleri ilk beyitle kafiyelenir.
  5. Gazeli oluşturan ilk beyte “matla” denir.
  6. Gazeli oluşturan son beyte “makta” denir.
  7. Gazelin en güzel beytine “Beytü’l Gazel” ya da “Şah Beyit” denilir.
  8. Bir gazelin bütün beyitleri aynı söyleyiş güzelliğine sahipse bu gazele “Yek-Ahenk” adı verilir.
  9. Bir gazelin bütün beyitleri aynı konuyu işliyorsa bu gazele de “Yek-Avaz” adı verilir.
  10. Bir gazelin son beytinde şairin mahlası bulunur.
  11. Divan Edebiyatında gazelin en başarılı örneklerini Fuzuli ve Baki vermiştir.
  12. Gazeller konularına göre çeşitli isimler alabilir. Örneğin; aşkı işleyen gazellere “Aşıkane Gazel”, yaşamın zevklerinin anlatıldığı gazellere “Rındane Gazel”, Öğretici nitelikte yazılan gazellere “Hekimane Gazel” denir.

Hakkında Admin

Cevapla

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar işaretlenmelidir *

*

x

Check Also

13. ve 14. Yüzyıllarda Coşku ve Heyecanı Dile Getiren Metinler

Anadolu’da 13 ve 14. yüzyıllar Beylikler Dönemi olarak adlandırılır. Bu dönemde Osmanlı Devleti hızlı bir ...