Divanü Lügati’t Türk

Divanu Lugati’t- Türk, Türk dilinin ilk sözlüğüdür. Kaşgarlı Mahmut tarafından 1072 yılında yazılmaya başlanmış, 1077 yılında bitirilmiştir. Kaşgarlı Mahut eserini Abbasi halifesine sunmuştur. Tek nüshası İstanbul Millet Kütüphanesindedir. Kaşgarlı Mahmut’un Divanu Lugati’t- Türk’ten önce yazdığı bir gramer kitabı daha vardır. Ancak bu kitabın akıbeti hakkında herhangi bir bilgi mevcut değildir.

Divanu Lugati’t- Türk, Türk milletinin yüceliğini anlatmak, Türk dilinin Arapçadan geri kalmadığını göstermek ve Araplara Türkçeyi öğretmek amaçlarıyla yazılmıştır. Kaşgarlı Mahmut’a göre Tanrı Türkleri yeryüzüne hakim kılmış ve onları idareci kılmıştır. Bu nedenle Türklerin gönlünü kazanmak ve onlarla iyi geçinmek için onların dilleriyle konuşmalıdır. Eser Araplara Türkçeyi öğretmek için yazıldığından Türkçeden Arapçaya bir sözlük olarak hazırlanmıştır. Türkçe kelimelerin ve bunlarla ilgili örneklerin anlamları Arapça verilmiştir. Örnekler içerisinde şiir parçaları ve atasözleri de yer alır. Şiirlerde Türklerin yaptıkları savaşlar anlatılır.  Savaşlarla ilgili şiirlerde hareketli bir dil ve canlı sahneler bulunmaktadır. Aşk ve sevgiyle ilgili şiirlere de rastlanır. Eserde geçen şiirlerin çoğu anonim olarak geçer.

Divanu Lugati’t- Türk basit bir sözlük olarak kalmamıştır. Eser o dönem hakkında birçok bilgiyi de içinde barındırmaktadır. Eser o zamanki Türklük bilgisini bir el kitabı haline getirmiştir. Eserde çeşitli Türk boylarının ağızları üzerinde de derlemeler, tespitler ve mukayeselerde vardır. Türk boyları, ülkeleri, Türklerin gelenekleri, çeşitli destan ve efsaneleri hakkında verdiği bilgilerden dolayı Kaşgarlı Mahmut karşımıza çok yönlü bir Türkolog olarak çıkar.

Tek nüshası bugün İstanbul Millet Kütüphanesinde bulunan kitap, bulunuşundan yayımlanışına kadar ilgi çekici hikayelere sahiptir. Bir kadının kitabı yok pahasına bir sahaflar çarşısında satmak üzerindeyken kitap hakkında bilgi sahibi olan Ali Emiri Efendi kitabı fark eder ve kitabın günümüz bilim dünyasına kazandırır. Kitap 30 altın fiyatla sahaflar çarşısında satılmaya çalışırken hiçbir kitapçı bu kitaba 30 altın vermek istememektedir. Ancak kitabı gören Ali Emiri Efendi, kitabı almak için bir gün boyunca çaba göstermiş ve kendisinden istenilen her şeyi yapmıştır.  Sonunda kitabı eline alan Ali Emiri Efendi bayılacak gibi olur. Kimse bilmese elindeki kitabın çok değerli olduğunun farkındaydı. Bu kitap değil 30 altın 30 bin altın bile ederdi.

Divanü Lügati't Türk

Divanü Lügati’t Türk

2 yorum

  1. ingilizce eğitim

    Divanü lügatit Türk kaşgarlı Mahmut bilgi bu kadar nedir ne değildir bilen çok az.

  2. araplara türkçeyi öğretmek için kaşgarlı mahmut un ele aldıgı bir sözlüktür diyebiliriz karahanlı döneminde yazılmıştır aynı zqamanda bir folklor ve sosyoloji örneği teşkil etmektediriçinde arapça türkçe yedibin beşyüz civarında kelime verilmiştir

Cevapla

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar işaretlenmelidir *

*

x

Check Also

Halk Hikayesi – Halk Hikayelerinin Özellikleri

Toplumlarda derin bir iz bırakan aşk ve kahramanlık gibi olaylar sonrasında sözlü olarak yayılan ve ...