Türkçe – Edebiyat Dersi TYT Türkçe ve AYT Edebiyat Kaynak Sitesi
Milli Eğitim Bakanlığı tarafından uygulamaya konulan Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli müfredatına ve güncel eğitim kazanımlarına tam uyumlu olarak hazırlanan 10. Sınıf Edebiyat 2. Dönem 2. Yazılı Soru ve Cevapları, eğitim-öğretim sürecinin değerlendirme aşamasına katkı sunmak amacıyla yayımlanmıştır. Bu çalışma, 10. sınıf Türk Dili ve Edebiyatı dersi ikinci dönem ikinci sınav kapsamında yer alan tema ve konuları kapsamlı bir biçimde ele almaktadır. İlgili içerikte; akademik gelişimi ölçmeye yönelik klasik soru tipleri, metin tahlilleri ve dil bilgisi kazanımları, pedagojik ilkelere uygun çözüm anahtarlarıyla birlikte sunulmaktadır.
Türk Dili ve Edebiyatı 2.Dönem 2.Yazılı Soruları
Bre, ne heybetli kocasın!
Kapıcılar seni görmedi,
Çavuşlar seni duymadı,
Benim görür gözlerim görmez oldu,
Tutar benim ellerim tutmaz oldu,
Titredi benim canım cûşa geldi, Altın kadehim elimden yere düştü, Ağzımın içi buz gibi,
Kemiklerim tuz gibi oldu.
Bre, sakalcığı akça koca!
Gözceğizi çönge koca!
Bre ne heybetli kocasın, de bana!
Kazam belâm dokunur bugün sana.
Böyle deyince Azrail’in öfkesi tuttu.
Aydur: “Bre deli kavat!
Gözüm çönge idüğin ne beğenmezsin;
Gözi gökçek kızların, gelinlerin canını çok almışım.
Sakalım ağardığın ne beğenmezsin;
Ak sakallı, kara sakallı yiğitlerin canını çok almışım.
Sakalım ağardığının manası budur”. dedi.
1) Deli Dumrul’un Azrail’i karşısında gördüğünde yaşadığı derin korku, metinde hangi fiziksel tepkilerle somutlaştırılmıştır? Metinden iki örnek dize yazınız.
2) Yukarıdaki metnin ait olduğu Dede Korkut Hikâyelerinin “yapı ve biçim” ile “dil anlatım” özelliklerinden iki tanesini metinden yola çıkarak açıklayınız.
Feminin rengi aks edüp tenine
Yeni açmış güle misâl olmuş
İn’itâfiyle, bak!
Ne âl olmuş!..
Serv-i sîmin safâlı gerdenine
O letâfetle ol nihâl-i revân
Giriyor göz yumunca rü’yâma
Benziyor, ayni, kendi hülyâma
Bu tasavvur dokundu sevdâma
Ah böyle gezer mi hiç cânân?
Gül değil arkasında kanlı kefen!..
Sen misin, sen misin? Garîb vatan!..
Namık Kemal
3) Şairin şiirin ilk bölümünde çizdiği tablo ve okuyucuda oluşturduğu beklenti ile son iki dizede yüzleştiği “acı gerçeği” karşılaştırarak; metindeki “kanlı kefen” imgesinin şiirin ana temasına olan katkısını yorumlayınız.
4) Okuduğunuz şiirin büyük bir bölümünde “serv-i sîmin”, “fem”, “gül” gibi divan edebiyatına ait klasik imgeler kullanılmasına rağmen, metnin sonunda şairin tamamen farklı bir temayı işlediği görülmektedir. Bu durumdan yola çıkarak, Tanzimat 1. Dönem şiirinin “biçim ve içerik” anlayışı hakkında neler söylenebilir?
Bir dala konmuştu karga cenapları;
Ağzında bir parça peynir vardı.
Sayın tilki kokuyu almış olmalı;
Ona nağme yapmaya başladı:
“Ooo! Karga hazretleri, ne kadar güzelsiniz;
Sesiniz de tüyleriniz kadar güzelse,
Bu ormanın kralı kesinlikle sizsiniz.”
Karga bu sözlere çok sevindi, midesi de gurulduyordu. Gagasını açıp sesini göstermek istedi, peynir yere düştü.
Tilki peyniri kaptı ve dedi ki:
“Efendiciğim, dalkavukların hepsi,
Sizinki gibi dinleyenlerin sırtından geçinir. Bu ders, bir kalıp peynire değer bence.”
5) La Fontaine’e ait yukarıdaki fabl metnini yapı unsurları bakımından inceleyiniz. Özellikle “Öğüt” bölümünün hangi dizelerde yer aldığını ve yazarın burada okura vermek istediği temel mesajı kendi cümlelerinizle yazınız.