Masal Nedir? Masalların Özellikleri

Genellikle halk tarafından oluşturulan, sözlü olarak kuşaktan kuşağa anlatılan ve olağanüstü olaylarla süslenmiş, gerçek dışı olayların anlatıldığı anlatı türüne masal denir.

Masallarda anlatılan olaylarla birlikte dinleyicileri düşsel bir yolculuğa çıkarmaktadır. Her ne kadar olağanüstü olaylar anlatılsa da gerçek olayları anlatan örnekleri de bulunmaktadır.

Masalları diğer türlerden ayıran en önemli özelliklerden biri de anlatılanların gerçek olduğu yönünde bir inandırma kaygısının olmamasıdır. Bu türde olayın geçtiği yer ve zaman da belli değildir.

Masalların kaynağı konusunda kesin bir bilgi yoktur. Daha çok halk arasında gerçekleşen olaylardan ya da mitolojik ögelerden oluştuğu görüşleri mevcuttur.

Masal Türünün Özellikleri

  • Anlatılan olayların gerçek olduğu yönünde inandırma kaygısı yoktur.
  • Büyülü ve düşsel bir dünya oluşturulur.
  • Olay çevresinde oluşan metinlerin önemli bir unsuru olan yer ve zaman kavramları masallarda belli değildir. Yer ve zaman düşsel olarak aktarılır. Olaylar hızlı bir şekilde gerçekleşir.
  • Masallar tekerleme adı verilen bir bölümle başlar. Tekerlemeler ile de gerçeklik anlayışı yok edilir.
  • Olayların sonunda yer alan tekerlemelerde ise iyi dilekler yansıtılır. Bu tekerlemeler kalıp şekildedir.
  • Anlatılardaki kahramanlar genellikle insan olsa da cin, peri, dev, cadı gibi insan dışı kişiler de yer almaktadır.
  • Genellikle iyi-kötü, doğruluk-haksızlık, güzel-çirkin gibi karşıtlıklar ele alınır.
  • Bu türün eğitici bir yönü vardır. Anlatılarda dersler ve öğütler verilir.
  • Olay anlatan metinlerde olduğu gibi öyküleyici anlatım ve betimleyici anlatım kullanılır.
  • Anlatımda geçmiş zaman ya da geniş zamanın rivayeti ağırlıklı olarak kullanılır.
  • Masallar büyük bir oranda milli ve dini motiflerden uzak anlatılır. Bu bakımdan evrenseldir.
  • Beş bölümden oluşur.
  • Genellikle mutlu bir sonla bitmektedir.
  • Düz yazı şeklinde oluşturulur.

Masalların Bölümleri

Masallar beş bölümden oluşmaktadır. Bu bölümler şu şekildedir:

1) Döşeme: Olayların anlatımı öncesinde tekerlemelerin okunduğu döşeme bölümü yer almaktadır. “Bir varmış, bir yokmuş…” gibi kalıp haline gelmiş tekerlemelerle dinleyicinin dikkati çekilir.

2) Serim: Anlatılacak olan olay ve kişiler hakkında bilgi verildiği bölümdür.

3) Düğüm: Olayların gerçekleştiği bölümdür. Bu bölümde olaylar düğümlendiğinden dinleyicilerin merak ve heyecan duyguları doruğa ulaşır.

4) Çözüm: Düğümlenen olayın çözüldüğü ve bir sonuca vardığı bölümdür. Olaylar bir sona kavuşur ve dinleyicilerin de merak duygusu giderilmiş olur.

5) Dilek: Anlatılan olayların sonunda iyi dileklerin belirtildiği bölümdür. İyi dileklerin dile getirildiği tekerlemeler genellikle kalıplaşmış sözlerden oluşmaktadır.

Türk Edebiyatında Masal

Masal kelimesinin Türkçeye Arapça “Mesel” sözcüğünden geçtiği biliniyor. Türk edebiyatında masalı bir tür olarak kabul eden Ziya Gökalp olmuştur. Türkçülüğün Esasları adlı eserinde bir edebiyat türü olarak değerlendirmiştir. Keloğlan masalları Türk edebiyatında büyük bir yer kaplamaktadır. Keloğlan’ın kurnazlığı ve üstün zekası ön plana çıkarılan özelliklerdendir.

Cevapla

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar işaretlenmelidir *

*