Saf(Öz) Şiir

Şiirin bir biçim sorunu olduğu düşüncesinden hareketle, şiirin anlamdan çok şekil olarak güzel olmasını, ahenkli olmasını ve okuyucuya estetik haz vermesi gerektiğini savunan şiir anlayışına “Saf Şiir” ya da “Öz Şiir” denilmektedir. Saf şiir, Fransız şair Paul Valery’nin şiir dilini -anlam dahil olmak üzere- her şeyin üstünde tutmasından etkilenen şairlerin oluşturmuş olduğu bir şiir anlayışıdır. Bu şiir anlayışında okuyucuya bilgi vermekten daha çok kişilerin estetik duyarlılığını arttırmaya dayanmaktadır.

Saf Şiir Nedir? (Öz Şiir)

Milli Edebiyat Dönemi ve sonrasında Türk şiirinde hakim düşünce olan memleket anlayışıyla başarılı şiirler yazılmıştır. Ancak bir süre sonra memleket edebiyatı bazı sanatçıları sıkmaya başlamış ve yeni bir şiir anlayışı yaratma çabaları başlamıştır. Ahmet Haşim’in “Şiir Hakkında Bazı Mülahazalar” adlı makalesiyle beraber Türk Edebiyatı’nda saf şiir eğilimi başlamış olur. Ahmet Haşim, Piyale adlı kitabının başında yazdığı bu makalesinde şiirdeki cümlelerin ifade ettiği anlamların önemli olmadığını belirterek asıl önemli olanın şiirde yer alan kelimelerin sesleri (okunuşları) olduğunu vurgular. Ahmet Haşim bu görüşünü şu şekilde özetler: “Şiir bir hikaye değil, sessiz bir şarkıdır.”

Saf Şiir Özellikleri

1. Şiir, basit bir uğraş değil “soylu bir iş” olarak görülmüş; “Sanat, sanat içindir” ilkesiyle sadece güzel şiir yazmak amaçlanmıştır.

2. Şiirin herhangi bir ideolojinin emrine girmesine veya bir fikir dayatmasına karşı çıkılmıştır. Öğreticilik değil, estetik haz esastır.

3.  “Şiir anlaşılmak için değil, hissedilmek içindir” görüşü hakimdir. Bu yüzden anlam kapalılığı savunulmuş, somut anlamdan çok sezgi önemsenmiştir.

4. Biçim güzelliği (form) her şeyin üstünde tutulmuştur. Şiirde ahenk, kafiye, redif ve kelimelerin ses değerleri (musiki) büyük önem taşır.

5. Sembolizm akımının etkisiyle, düz yazıdan tamamen uzak, kendine özgü ve imgesel bir dil oluşturulmuştur.

6. Toplumsal sorunlardan uzak durulmuş; şiirlerde rüya, zaman, ruh, ölüm ve masal gibi soyut ve bireysel temalar işlenmiştir.

7. Şiirde dize yapısı bir mimari eser gibi görülür. Sözcük seçimine “kuyumcu titizliğiyle” yaklaşılmış, dilde mükemmellik aranmıştır.

Saf şiirciler, sanatın bir form (biçim) sorunu olduğunu savunarak şirin içinde bir anlam aramanın gereksiz olduğunu dile getirmişlerdir. Onlara göre şiirin iyi ve güzel olması yeterlidir. Öz şiir anlayışı, her türlü ideolojik düşünceden uzak kalarak şiirde estetik zevk oluşturmayı gerektirir. Tüm bu anlayışlar çerçevesinde şairler kendilerine ait bir imge düzeni oluştururlar. Şiirde oluşturulan yeni imge düzeniyle beraber dilde de değişmeler olmuştur. Şiiri biçim olarak güzelleştirmeye çalışan saf şiirci şairler dili güzelleştirmek için çaba harcamışlardır. Şiirde ahenk, kafiye, redif gibi hususlara önem verilirken Ahmet Haşim ve Yahya Kemal ısrarla aruz veznini kullanmaya devam etmiş, onların dışındaki sanatçılar ise hece ölçüsünü kullanmışlardır.

Saf Şiir Örneği

BİR GÜNÜN SONUNDA ARZÛ
Yorgun gözümün halkalarında
Güller gibi fecr oldu nümâyân,
Güller gibi… sonsuz, iri güller
Güller ki kamıştan daha nâlân;
Gün doğdu yazık arkalarında!

Altın kulelerden yine kuşlar
Tekrârını ömrün eder i’lân.
Kuşlar mıdır onlar ki her akşam
Âlemlerimizden sefer eyler?
Ahmet Haşim

Ahmet Haşim’in yukarıda yer alan “Bir Günün Sonunda Arzu” şiiri yazıldığı dönemde oldukça büyük tartışmalara neden olmuştur. Şiirde herhangi bir anlam bulamayan okuyucular Ahmet Haşim’i bu konuda eleştirmişlerdir. Ancak Ahmet Haşim “Şiir, sözle musiki arasında, sözden ziyade musikiye yakındır.” sözleriyle şiir görüşünü dile getirmiştir. Ona göre şiirde ahenk ön planda olmalıdır, sözün bir anlam ifade etmesi önemli değildir.

Saf şiiri savunan sanatçılar

*Ahmet Haşim

*Yahya Kemal Beyatlı

*Ahmet Hamdi Tanpınar

*Necip Fazıl Kısakürek

*Cahit Sıtkı Tarancı

*Ahmet Muhip Dıranas

*Yedi Meşaleciler

İLGİNİZİ ÇEKEBİLECEK YAZILAR
⇒ PDF / Slayt
⇒ 12.Sınıf Ders Konuları
⇒ TYT Türkçe 
⇒ AYT Edebiyat
⇒ 10.Sınıf Ders Konuları