Ünlü Düşmesi, Ünlü Düşmesi nedir, Ünlü Düşmesi bilgi, Ünlü Düşmesi örnek, Ünlü Düşmesi konu anlatımı, Ünlü Düşmesi ses olayları, Ses bilgisi Ünlü Düşmesi, hece düşmesi

Ünlü Düşmesi

Türkçede yer alan kelimelerin söyleyiş özelliklerine bağlı olarak kelime içinde yer alan bazı ünlü harfler bazen düşebiliyor. Ünlü düşmesi ya da hece düşmesi olarak ifade edilen durum dört farklı şekilde gerçekleşir.

Ünlü Düşmesi Nedir? (Hece Düşmesi)

1 Türkçede yer alan iki heceli bazı kelimelere ünlüyle başlayan bir ek geldiğinde kelimenin ikinci hecesindeki “ı, i, u, ü” dar ünlüleri düşer. Türkçedeki bu ses olayı “Ünlü Düşmesi” olarak adlandırılır.

Ünlü Düşmesi Örnekleri

  • ız +ı → Ağzım
  • Alın +ı → Alnın
  • Bağır +ı → Bağrı
  • Beniz +i → Benzi
  • Beyin +i → Beyniniz
  • Boyun +u → Boynu
  • Böğür +ü → Böğrü
  • Burun +u → Burnu
  • Fikir+e → Fikre
  • Geniz +i → Genzi
  • Göğüs +ü → Göğsü
  • Gönül +ü → Gönlü
  • Karın +ı → Karnı
  • Nehir +e → Nehre
  • Nesil +e → Nesle
  • Nesir +e → Nesre
  • ul +u → Oğlu
  • Şehir +e → Şehre
  • Tavır +ı → Tavrı
  • Çevir-  → Çevrilmek
  • Devir- → Devrilmek
  • Zülüf +ü → Zülfü
  • Ufuk +a → Ufka
  • Hapis +e → Hapse
  • Yalın +ız → Yalnız

NOT: Ünlüyle başlayan ek aldıklarında dar ünlüsü düşen kelimelerle yapılan ikilemelerdeki ikinci kelimenin dar ünlüsü, kelime ek alsa dahi düşmez.

  • Bu olaydan sonra burun buruna gelmişlerdir.
  • Bu mesleği oğuldan oğula aktararak günümüze kadar taşıdılar.
  • Mitingdeki coşkuyu şehirden şehire taşıyorlardı.
  • Ağız ağıza
  • Omuz omuza
  • Devirden devre
  • Nesilden nesile

UYARI: İçeri, dışarı, ileri, şura, bura, ora, yukarı, aşağı gibi sözcüklere ek getirildiğinde sondaki ünlü harf düşmez.

  • Doğru – Yanlış
  • İçeride – İçerde
  • Dışarıda – Dışarıda
  • İleride – İlerde
  • Şurada – Şurda
  • Burada – Burda
  • Orada – Orda
  • Yukarıda – Yukarda

2 ⇒ Ünlü harfle biten bir kelime, ünlü harfle başlayan başka bir kelime ile birleştiğinde yan yana gelen iki ünlüden birisi düşer. Bu şekilde gerçekleşen düşmeye aynı zamanda “Aşınma” adı da verilir.

  • Kahve + Altı → Kahvaltı
  • Cuma + Ertesi → Cumartesi
  • Ne + İçin → Niçin
  • Ne + Asıl → Nasıl
  • Öyle + İse → Öyleyse

NOT: Birleşik kelimelerde ünlüler yan yana gelmese de ünlü düşmesi olabilir.

  • Kayın + Ana → Kaynana

3 ⇒ Birleşik fiiller oluşturulurken isimlere gelen “-etmek, -olmak, -eylemek” gibi yardımcı fiiller isimlerde ünlü düşmesine neden olurlar.

  • Sabır +etmek → Sabretmek
  • Kayıp +etmek → Kaybetmek
  • Kayıp +olmak → Kaybolmak
  • Emir +etmek → Emretmek
  • Seyir +etmek → Seyretmek
  • Hapis +olmak → Hapsolmak
  • Şükür +etmek → Şükretmek

4 ⇒ “-lA ve Ar” ekleri de geldikleri kelimenin sonundaki ünlü harfin düşmesine neden olur.

  • Sarı +armak → Sararmak
  • Sızı +lamak → Sızlamak
  • Koku +lamak → Koklamak
  • İleri +lemek → İlerlemek

Ses Olayları

Cevapla

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar işaretlenmelidir *

*

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.