De Da Yazımı, De Da Yazımı nasıldır, De yazımı, De'nin yazımı, Bağlaç olan de da, Ek olan de da, Bağlaç olan de nasıl yazılır, ek olan de nasıl yazılır, de ayrı mı bitişik mi yazılır

De Da Yazımı (Bağlaç ve Ek Olan De Da) I Ayrı mı Bitişik mi Yazılır?

Türkçede yazımı en çok karıştırılan ve metinlerde hata olarak en çok rastladığımız yazım kurallarının başında şüphesiz “-de, -da” bulunma eki ile “de da” bağlacı gelmektedir. Aslında ayrımını yapmak oldukça basit olsa da biraz dikkatsizlikten ve ilgisizlikten dolayı sıklıkla bu iki farklı “de“yi birbiriyle karıştırmaktayız. Türkçemizi daha doğru kullanmak ve içinde bulunduğu kötü durumdan kurtarmak ise son derece basit. Öyleyse herkesin merakla sorduğu “De Da Yazımı – Bağlaç Olan De Nasıl Yazılır?” sorularının cevabını verelim.

Türkçe de iki farklı “De – Da” vardır ve bunların yazımları da birbirinden farklıdır. Öncelikle ilk “de da” bağlaçtır ve kendi başına bir sözcük olarak kabul gördüğünden doğal olarak ayrı yazılmalıdır. Diğer “-de, -da” ise bulunma hal ekidir ve ek olması hasebiyle bitişik yazılmalıdır. Peki bunları cümle içinde nasıl ayırt edeceğiz, bunu detaylıca ele alalım.

Bağlaç Olan De Da

Bağlaçlar adından da anlaşılacağı gibi kelimeleri ya da cümleleri birbirine bağlayan sözcüklerdir. Sözcüklerdir diyorum ve bu bize bağlaçların, dolayısıyla bağlaç olan “de, da“nın ayrı yazılacağını da ifade ediyor. Kelimeleri ya da cümleleri birbirine bağlarken aynı zamanda bunlar arasında benzerlik, eşitlik, katılma gibi anlam ilişkileri de kurmaktadır.

Bunlar olurken Ahmet de bize bakıp gülüyordu.

Sen de mi Brütüs?

Şimdi bağlaç olan “de, da” hakkında bilgilerimizi özetleyelim:

Her zaman ayrı yazılır.

Hiçbir zaman “te, ta” şeklinde yazılmaz.

Bitişik yazılmadığından özel isimlerden sonra hiçbir zaman kesmeyle ayrılmaz.

Bulunma Hal Eki Olan -De, -Da

İsmin hal ekleri çeşitlerinden birisi olan “-de, -da” geldikleri sözcüğe bitişik yazılarak cümlede bulunma, kalma anlamlarını ifade eder.

Yolda giderken uyarıları dikkate almalıyız. (Nerede?)

Geldiği sözcüğe bitişik yazılır.

Büyük ünlü uyumuna uyar:

Kitaplarını evde unutmuş.
Aklı arabada kalmıştı.

Ünsüz benzeşmesi kuralına uyar.

Sınıfta hiç ses yoktu.

“De”nin Ayrı mı Yoksa  Bitişik mi Yazılacağını Nasıl Anlarız?

Yukarıda “de” bağlacını ve ekini örnekleriyle birlikte gördük. Peki cümle içinde “de”nin ayrı ya da bitişik yazılıp yazılmayacağını nasıl anlarız? Bu soruya “de da yazımı örnekleri” ve belirleyici bir taktikle cevap verelim:

Eğer bir cümle içinde yer alan “de, da”yı çıkardığımızda cümlenin anlamında bir bozulma meydana geliyorsa, bu ek olan “-de, da”yı bize gösterir. Eğer anlamda herhangi bir bozulma meydana gelmiyorsa bu durum bize, “de, da”nın bağlaç olduğunu ifade eder.

Örnek 1

Televizyonun da sesini kısmıştık.

Bu cümleden “da”yı çıkarırsak şu şekilde bir cümle ortaya çıkıyor:

Televizyonun sesini kısmıştık.

Yukarıdaki cümlede herhangi bir anlam bozukluğu oluşmadığından bu “da”nın bağlaç olduğunu söyleyebiliriz.

Örnek 2

Televizyonda çok güzel bir film vardı.

Bu cümleden “da”yı çıkarırsak şu şekilde bir cümle ortaya çıkıyor:

Televizyon çok güzel bir film vardı.

Yukarıdaki cümlede “da”yı çıkardığımızda bir anlam bozukluğu meydana geldiğinden bu “da”nın hal eki olduğunu söyleyebiliriz.

Cevapla

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar işaretlenmelidir *

*

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.