Nefes, Nefes nedir, Nefes özellikleri, Nefes şiir türü, Nefes 10.sınıf edebiyat

Nefes Nedir?: Özellikleri, Örnekleri, Nefes Şiir Türü

Bektaşi tarikatlarında vahdet-i vücud, tarikat ilkeleri ve Allah’a olan aşk olmak üzere tasavvufi konularda saz eşliğinde söylenen şiirlere nefes denir. Nefesler, ilahilerin Bektaşi-Alevi tarikatlarındaki karşılığı olarak kabul edilir.

Dini-Tasavvufi halk şiiri geleneğine ait olan nefesler genellikle vahdet-i vücud, Alevi-Bektaşi tarikatının ilkelerini ve Hz. Muhammed ve Hz. Ali’ye övgü konularını işlemiştir. Nefeslerde ayrıca Bektaşi tarikatının kurucusu Hacı Bektaş Veli’ye de ayrı bir yer verilir. Şekil özellikleri olarak ilahiyle benzer nitelikler gösteren nefeslerin özellikleri ise şu şekilde sıralanabilir:

Nefeslerin Özellikleri

  1. Nefeslerde samimi, içten ve akıcı bir dil kullanılır.
  2. Halkın anlayabileceği sade bir Türkçeyle yazılsalar da sahip olduğu tasavvufi özelliklerden dolayı az da olsa Arapça-Farsça dini terimleri yer almaktadır.
  3. Hece ölçüsüyle yazılan nefeslerin az da olsa aruzla yazılmış örnekleri de mevcuttur.
  4. Nazım birimi dörtlük olmakla birlikte genellikle dörtlük sayısı 3-7 arasında değişmektedir.
  5. Hece ölçüsünün en çok 11,8 ve 7’li kalıplarıyla söylenir.
  6. Kafiye şeması bakımından koşmalar gibi “aaab(abab), cccb, dddb, eeeb” şeklinde söylenir.
  7. İlahiye benzer özellikler gösterir.
  8. Kaygusuz Abdal ve Pir Sultan Abdal bu şiir türünün en güzel örneklerini vermiştir.
  9. Bu şiirlerde daha çok vahdet-i vücud (tasavvuftaki tek vücut anlayışı) kavramı işlenir. Bunun yanında Hz. Muhammed ve Hz. Ali’ye övgüler de yer alır.
  10. Bektaşi tarikatına bağlı şairler tarafından söylenmiştir.
  11. Biçim olarak daha çok koşmaya benzer. 

Nefes Örneği

Dost senün yüzünden özge 
Ben kıble-i cân bilmezem 
Pîrin hüsnüni severem
Bir gayr-ı îmân bilmezem

Bana derler ki şeyâtîn 
Senün yolını azdırur 
Ben şu zerrak sofulardan 
Gayrı bir şeytan bilmezem

Sofî-i sâlûs nedendür 
Hüsne münkir geçindügi 
Ne acep belâ gelüpdür 
Şu ki ben Hak’tan bilmezem

İnsân-ı kâmil ki dirler 
Mustafa’dur Murtaza’dur 
Dahi kim vardur cihanda 
Ben gayrı insan bilmezem

O şâh-ı hüsnün ışkuna 
Özümi vîrân kılmışam 
Kaygusuz Abdal’dur adum 
Cübbe vü kaftan bilmezem

Kaygusuz Abdal

10.Sınıf Konuları I Dini-Tasavvufi Şiir I İlahi 

Cevapla

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar işaretlenmelidir *

*

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.