İlahi, İlahi nedir, İlahinin özellikleri, İlahi özellikleri, ilahi örnekleri

İlahi Nedir? İlahinin Özellikleri, İlahi Örnekleri

Allah’ı öven, onun yüceliğini anlatan, insanın duyabileceği en büyük aşkın Allah aşkı olduğunu dile getiren şiirlere “İlahi” denir. Sözlük anlamı olarak ele alırsak bu kelime Arapça kökenli olmakla birlikte “Allah’a ait” olmak manasını taşımaktadır. İslamiyet’in hakim olduğu topraklardaki halkın edebiyat gelenekleri içinde bu nazım şekline ayrıca bir önem verilmiş, Allah’a olan o içten aşk bu şekilde dile getirilmiştir.

İlahiler kendilerine özel bir ezgiyle dörtlükler halinde ve hece ölçüsünün 7, 8, 11’li kalıplarıyla söylenmektedir. Konuları Allah sevgisi olan bu şiirlerin dörtlük sayısı da genellikle 3-7 arasında değişmektedir.

Türk Edebiyatı’nda bu nazım şeklinin ilk örneklerini 12.yüzyılda yaşamış olan Ahmet Yesevi vermiştir. Ahmet Yesevi’nin “Divan-ı Hikmet” adlı kitabının içerisindeki şiirler bu nazım şeklinin ilk örnekleri olarak değerlendirilmektedir. Ancak ilahilerin en güzel örneklerini Anadolu’da 13.yüzyılda yaşamış olan Yunus Emre vermiştir. Yunus Emre şiirlerini bugün bile anlaşılabilecek kadar sade bir şekilde dile getirmiştir. Aynı zamanda ilahilerindeki düşünceler içinde bulunmuş olduğu halkın ortak duygularından oluşmaktadır. Bu nedenle Yunus Emre yüzyıllarca Türk halkı tarafından sevilmiş ve benimsenmiş bir şahsiyet olmuştur.

Halk Edebiyatı bünyesinde oluşan “Dini Tasavvufi” olarak adlandırılan şiirlerin çok büyük bir bölümü ilahilerden oluşmaktaydı. Mutasavvıflar Allah’a olan büyük aşklarını bu nazım şekliyle dile getirmişler ve aynı zamanda dinin yayılmasında büyük bir rol oynamışlardır. Bu şiirler yine bir gelenek dahilinde kendilerine özgü özel bir ezgiyle söylenmişlerdir.

Bu nazım şekli daha çok tarikatlar çevresinde “Dini Tasavvufi” halk şiiri geleneği altında oluşmuş ve varlığını güçlü bir şekilde devam ettirmiştir. Tüm tarikatlar bu nazım şekline özel bir ilgi göstermiş, kendi inanışlarını ve kurallarını da bu şiirler üzerinden aktarmışlardır. Ancak ilahiler tarikatlara göre gerek isim olarak gerekse ezgisel olarak farklılıklar göstermektedir. Tarikatlara göre bu nazım biçimi; ilahi, nefes, deyiş, ayin vb. şekillerde isimlendirilmiştir.

İlahi Özellikleri

  1. Diğer şiirlerden farklı olarak ilahiler kendilerine ait özel bir besteyle okunur. Özel bir besteye sahip olmaları en belirgin özelliğini oluşturmaktadır.
  2. Bu şiirlerin konusu Allah sevgisini içermekle birlikte amaç Allah’ı övmektir.
  3. İlahiler çoğunlukla hece ölçüsüyle yazılır. Hece ölçüsünün 7, 8 ve 11’li kalıbıyla söylenmişlerdir.
  4. Her ne kadar hece ölçüsüyle de söylenseler aruz ölçüsüyle oluşturulmuş örnekleri de bulunmaktadır.
  5. Bu şiirlerin nazım birimi ise dörtlüktür. Dörtlük sayısı ise genellikle 3-7 arasında değişmektedir.
  6. Diğer halk şiirlerinde olduğu gibi şairler şiir içinde mahlaslarını kullanmışlardır.
  7. İlk örneklerini Ahmet Yesevi vermiştir.
  8. Bu şiir türünün en başarılı örneklerini Yunus Emre vermiştir.
  9. Bu nazım şekli çeşitli tarikatlarda farklı isimlerle anılmıştır: İlahi, nefes, deyiş, ayin…

İlahi Örnekleri

Örnek ilahi, ilahi örnek, ilahi örneği, Yunus emre ilahi

Yukarıda yer alan şiir Yunus Emre’nin bilinen ilahilerinin başında yer almaktadır. Şiirin incelemesi ise şu şekildedir:

Nazım Biçimi: İlahi

Nazım Birimi: Dörtlük

Ölçü: 8’li hece ölçüsü

Teması: Aşktır. Ancak bu aşk beşeri değil Allah’a duyulan ilahi aşktır.

Dil ve Özellikleri: Şiirin dili dönemine göre oldukça anlaşılır bir şekilde yazılmıştır. Bu nedenle şiir halk tarafından rahatlıkla anlaşılmış ve benimsenmiştir.

Cevapla

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar işaretlenmelidir *

*

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.