Yüklemine Göre Cümleler, İsim Cümlesi – Fiil Cümlesi

Bir cümle oluşturulurken en önemli öge olarak karşımıza yüklem çıkmaktadır. Yüklemler kelime olarak isim ya da fiil olabilmektedir. İşte “yüklemine göre cümleler” konusunda dikkat etmemiz gereken nokta da yüklemin isim mi yoksa fiil mi olup olmadığına bakmaktır. 

Yüklemine Göre Cümleler

İsim Cümleleri

Fiil Cümleleri

A) İsim Cümleleri

İsim cümleleri, yükleminin isim ya da isim soylu sözcükten oluştuğu cümlelerdir. İsimler normalde eylem bildirmeyeceğinden yüklem olamazlar ancak ek-fiil aldıklarında yüklem görevinde kullanılabilirler.

İsim cümleleri örnekleri

  • Dikkatli olmanız gereken nokta sağlıktır.

(Bu cümlede dikkat edilirse yüklem olarak kullanılan sözcük isim olan sağlıktır. Ancak “Sağlık” sözcüğüne ek-fiil getirilerek yüklem olması sağlanmıştır. Dolayısıyla bu cümle isim cümlesidir.

UYARI: Bazı isim cümlelerinde ek-fiil kullanılmayabilir.

  • Onda bu renk boyalar var.

(İsim olan “Var” yüklem olarak kullanıldığından bu cümle isim cümlesidir.)

  • Dün akşamdan beri çalıştığımız için ölü gibiyiz şimdi.
  • Bunları başımıza bela eden sensin.
  • Pazardan sonra sokaklar kir içindeydi.
  • Bunlar ders çalışmamamızın sonucuydu.
  • Eski köyümüzden gelen bir misafirimizdi.

UYARI 2: İsim cümlelerinde yalnızca isimler değil sıfat, zarf, edat ve fiilimsiler de yüklem görevinde kullanılabilir.

  • Yaptığınız ödevler hani? (Edat)
  • Size iyi gelecek şey sevmektir. (İsim fiil)
  • Bunları uzun yıllar araştıran benim. (Zamir)
  • O zamanlar favori sporum yüzmekti. (İsim fiil)
  • Beni yıllarca taşıyan eski arabamdı. (Sıfat tamlaması)

UYARI 3: İsim cümlelerinin olumsuzu “değil” sözcüğü ile yapılır.

  • Çok beğendiğim bir şarkıydı.
  • Çok beğendiğim bir şarkı değildi.
  • Dünyanın gözü bu ilçedeydi.
  • Dünyanın gözü bu ilçede değildi.

B) Fiil Cümleleri

Çekimlenmiş bir fiilin yüklem olarak kullanıldığı cümleler “Fiil cümleleri” olarak adlandırılır. Fiiller cümle içinde haber ve dilek kipleriyle çekimlenerek yüklem görevinde kullanılabilir.

Fiil cümleleri örnekleri

  • Bugün Bursa’ya varacağım.

“Var-mak” fiili gelecek zaman eki olan (-acak, -ecek) ve birinci teklik şahıs ekiyle çekimlenerek yüklem olmuştur.

  • Maçın sonunda kazanan bizim takım olmuştu.

Ol-mak fiili duyulan geçmiş zaman eki (-muş) ve geçmiş zamanın hikayesiyle (-tu) çekimlenerek yüklem olmuştur.

  • Çatıdan ayak sesleri geliyor.

Gel-mek fiili şimdiki zaman ekiyle (-yor) çekimlenerek yüklem olmuştur.

  • Artık ders çalışmalıyım.
  • Günümüzde birçok insan işsiz kalmıştı.
  • Yürürken konuşmayı sevmiyordu.
  • Akşamları yalnız kalmayı tercih ediyordu.
  • Sınava çok çalışarak hayallerini gerçekleştirdi.

NOT: Fiil cümlelerinin olumsuzu “-me, -ma” ekiyle yapılır.

  • Bugün okula geleceğim/gelmeyeceğim.
  • Takımın yenilgisini sahadaki oyuna bağlamalıyız/bağlamamalıyız.

Yüklemler hakkında ayrıntılı bilgi için “Yüklem nedir?” başlıklı yazımıza göz atabilirsiniz.

Cevapla

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar işaretlenmelidir *

*

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.