Fiilimsiler, Fiilimsi nedir, fiilimsi çeşitleri, fiilimsi türleri, fiilimsi örnekleri, fiilimsi hakkında bilgi, fiilimsi konu anlatımı, fiilimsi pdf, fiilimsi pdf, eylemsi nedir, eylemsi konu anlatımı

Fiilimsiler (Fiilimsi Nedir?) Fiilimsi Çeşitleri, Fiilimsi Örnekleri ve Ekleri

Fiilimsi, sözcük türleri konusunda ele aldığımız “Fiil” konusunun önemli bir alt başlığı olarak hem derslerde hem de KPSS, ALES ve daha önemlisi TYT Türkçe sınavında mutlaka karşımıza çıkan bir konudur. Bu nedenle “Fiilimsi nedir? Fiilimsi örnekleri, fiilimsi ekleri” gibi soruları ve başlıkları bilmeniz son derece avantaj sağlayacaktır.

Bu yazımızda “Fiilimsi konu anlatımı” şeklinde eylemsilerin en önemli noktalarını ve inceliklerini öğreneceksiniz.

Fiilimsi Nedir?

Fiilden (eylemden) türeyen ancak tam olarak eylem bildirmeyen, fiillerin aldıkları zaman kip ve kişi eklerini alamayan yalnızca “-ma, -me” gibi olumsuzluk eklerini alabilen sözcüklere “fiilimsi ya da eylemsi” denir. Fiilimsi adı üzerine düşünüldüğünde de fiile benzeyen ancak tam olarak fiil olmayan manası çıkmaktadır.

*Gelir” sözcüğü bir fiildir. Ancak “gelmeden, seven, çalışarak…” gibi sözcükler her ne kadar fiile benzese de aslında tam olarak fiil değildir. Bu sözcükler bu nedenle fiilimsi olarak adlandırılır.

Fiilimsilerin Özellikleri:

Fiilimsi ekleri eylemi fiil ile isim arasında bırakır.

→ Bazı fiilimsiler ek fiil alarak yüklem olabilmektedir.

→ Fiilimsiler cümle içerisinde isim, sıfat, zarf gibi görevlerde kullanılabilir.

→ Eylemsiler, fiilden isim yapan yapım eki aldıkları için türemiş sözcüktür.

Fiilimsi Örnekleri

  • Sınıfını çalışarak geçti. (Zarf fiil)
  • Buğday ekmek bu sene çiftçiye kazandıracak. (İsim fiil)
  • Tükenmiş sevdanın izlerini taşıyor bu yürek. (Sıfat fiil)

Fiilimsi Konu Anlatımı

Fiilimsiler üç başlıkta incelenir:

1. İsim Fiil (Ad Eylem) (İsim Fiil Ekleri)

Fiillere getirilen “-mA, -Iş, -mAk” ekleriyle türetilen, bir eylemin, oluşun, kılışın adı olan sözcüklerdir. İsim fiiller bir eylemin ismi olur. Örneğin “yürümek” sözcüğü ele alındığında yapılan bir eylem, isim fiil ekiyle eylemin adı olmuş durumdadır.

İsim fiil ekleri şunlardır:

-me, -ma

-ış, -iş, -uş, -üş

-mek, -mak (Bu ek her halükarda isim fiil ekidir)

İsim fiil eklerini ma(y)ışmak şeklinde kodlayabiliriz. Bu kodlamayla isim fiil eklerini aklınızda kolayca tutabilirsiniz.

İsim Fiil Örnekleri

  • Ahmet’in anlatışını tüm sınıf beğendi.
  • Kitap okumak için odama çekildim.
  • Suçsuz olduğumu kanıtlamaya çalışıyorum.
  • Kendine inandırma gayretiyle güler yüzünü eksik etmiyordu.
  • Arının hiç yorulmadan çalışması bizleri şaşırtıyor.
  • Bebeğin ağlayışlarıyla yan odaya koştuk.
  • Denizi seyretmek bana farklı bir huzur veriyor.
  • Bakışlarından saklanarak odadan çıktım.

Dikkat! İsim fiil ekini almış bazı fiilimsiler kalıplaşarak isim haline gelmiştir. Bu tür isimleri isim fiillerle karıştırılmamalıdır.

  • Buğday ekmek bu sene kazandıracak.
  • Bakkaldan üç ekmek aldım.

Yukarıdaki örneklerden birincisi buğdayı toprağa ekmek manası taşıdığından, bir hareketlilik hali bulunduğundan isim fiil yani fiilimsidir. Ancak ikinci örnekteki “ekmek” bir gıdanın ismi olduğundan isim fiil değildir.

İsim fiil ekiyle kalıplaşarak isim haline gelmiş diğer sözcükler şunlardır:

  • Dondurma yedim.
  • Yaprak sarmasını severim.
  • Kazma taşa vurdu.
  • Atatürk ileri görüş bir liderdi.
  • Kolundaki dövmeyi sildirdi.
  • Çıkış noktasına geldik.
  • Sallama çay aldım.
  • Kavurma, asma, yazma, dolma, yağış, yemek….

Taktik! Kalıplaşmış isimler “-me,-ma” olumsuzluk ekini alamazken isim fiiller olumsuzluk eklerini alabilir.

  • En sevdiği yemek olan sarmayı bile yemedi. (sarmama X)
  • Bardağı gazeteyle sarmamayı öğrenemedi. (sarmama )

2. Sıfat Fiil (Ortaç) (Sıfat Fiil Ekleri)

Fiil köklerine gelen eklerle fiilleri türeten, cümle içinde sıfat göreviyle kullanılan sözcüklerdir.

Yukarıda da belirttiğimiz gibi sıfat fiil eklerini alan sözcükler sıfat olur ve çeşit bakımından da niteleme sıfatı olarak kabul görürler.

Sıfat fiiller “-an, -ası, -mez, -ar, -dik, -ecek, -miş” eklerinin fiillere getirilmesiyle yapılır. Sıfat fiil eklerinin akılda kolayca kalabilmesi için şu şekilde kodlayabiliriz: Anası mezar dikecekmiş

Sıfat Fiil Örnekleri

  • Unutulmayan günler hep hafızamızda yer alır.
  • Eli öpülesi adamdır.
  • Çalışanlar emeklerinin karşılığını bir gün alır.
  • Anlaşılmaz hareketler yapıp duruyordur.
  • Benzer hatalar yüzünden ilerleme kaydedemiyoruz.
  • Bu golü atamaması inanılır gibi değildi.
  • Tanıdık komşular hep yardımcı olur bize.
  • Gelecek güzel günler bizi bekliyor.
  • Yapılacak işler bizi bekliyor.
  • Tükenmiş sevdalardır bizi yıpratan.
  • Geçmiş günlerimizi özlemle arıyorum.

“-en, -an” her zaman sıfat fiildir.

Dikkat! Bazı sıfat fiiller kalıplaşarak isimleşmiştir.

  • Dolmuşla Kadıköy’e geçtik.
  • Pazardan 2 kg yemiş aldık.
  • İçeceklerimizi bagaja yerleştirdik.
  • Giyecek
  • Yiyecek
  • Silecek
  • Çekecek
  • Oturacak
  • Yakacak

Dikkat! Sıfat fiil eklerini alan sözcükler ile zaman ekini almış fiiller birbirleriyle karıştırılmamalıdır.

  • Yaşlanmış sandalla denize açıldı. (Sıfat fiil)
  • Görmeyeli Ali Amca bayağı yaşlanmış. (Fiil)

Dikkat! Sıfat fiiller edatlarla kalıplaşmış bir şekilde de kullanılabilmektedir.

  • Dövecek gibi bakıyordu.
  • Ölecek kadar çok seviyordu.

Dikkat! Sıfat fiiller yardımcı fiillerle birlikte de kullanılabilir.

  • Durduk yere bu olayı soracak oldu.

3. Zarf Fiil (Bağ fiil, Ulaçlar) (Zarf Fiil Ekleri)

Fiil kök ve gövdelerine getirilen “-ken, -alı, -madan, -ince, -ip, -arak, -dıkça, -e….-e, -r…..-maz, -casına, -meksizin, -dığında, -esiye” gibi eklerle türetilip zarf görevinde kullanılan sözcüklere zarf fiil denir. İsim ve sıfat fiilleriyle kıyaslandığından ek sayısının fazla olduğu görülür.

Zarf fiil ekleri şunlardır:

  • -ıp, ip
  • -arak, -erek
  • -ınca, -ince
  • -asiye, -esiye
  • -dıkça, dikçe
  • -madan, -meden
  • -alı, -eli
  • -dığında, -duğunda
  • -ken
  • -maz, -mez
  • -meksizin

Zarf Fiil Örnekleri

  • Çabalayarak bugünlere geldi.
  • Gülümseyince içimde bir heyecan oluşuyordu.
  • Canım sıkıldıkça sahile yürüyüşe giderim.
  • Durmaksızın koşuyordu.
  • Uçak iner inmez karşılamaya gittik.
  • Kardeşiyle oynarken dövercesine yüzüne vuruyordu.
  • Çalışıp sınava gitti.
  • Bu sınıfa geleli üç gün oldu.
  • İşin hakkını vermeden yükselemezsiniz.
  • İnşaatta çalışırken keşfedilmişti.
  • Gerektiğinde tüm mahalle yanınızda olacak.
  • Ölesiye peşinden gidiyordu.

* Zarf fiiller, durum ve zaman bildirenler olarak iki grupta incelenebilir.

Dikkat! “-ken” zarf fiil eki isimlere eklendiğinde zarf fiil olmaz yalnızca zarf olur.

  • 10 yaşındayken İzmir’de oturuyorduk.

Dikkat! Zarf fiilleri bulmak için yükleme “nasıl” ve “ne zaman” soruları sorulabilir.

Fiilimsi Örnekleri

  • Annesinin söylediği sözler aklından çıkmıyordu. (-dik: S.F.)
  • Geçtiğimiz günlerde büyük bir olay yaşamıştı. (-dik: S.F.)
  • Buralara gelirken tedirgin olmasını anlamıyorum. (-ken: Z.F. / -ma: İ.F.)
  • Bu sözlerden sonra konuşmadan çıkıp gitti. (-madan: Z.F.)
  • Hayallerine kavuşmak için ölesiye çalışıyordu. (-mak: İ.F. / -esiye: Z.F.)
  • Birlikte fotoğraf çekmeyi çok istiyordu. (-me: İ.F.)
  •  Yemek yerken konuşma alışkanlık haline getirmişti. (-ken: Z.F. / -ma: İ.F. [Yemek kalıplaşmış bir isimdir])
  •  Hangi doktoru göreceğini danışmaya sordu. (-ecek: S.F. [Danışma kalıplaşmış bir isimdir])
  •  Bu konuda bana danışmana gerek yok. (-ma: İ.F.)
  •  Yaşamın ne olduğunu size sormak isterim. (-duk: S.F. / -mak: İ.F.)
  •  Hayatta olanlara hizmet edileceğini söyledi. (-an: S.F. / -ecek: S.F.)
  • Yolda duyduklarını herkese anlatan kişiden uzak dur. (-duk: S.F. / -an: S.F.)
  • Bir makama gelmeden önce kendisini tanıyamamıştık. (-madan: Z.F.)
  • Doğru ve yanlışı ayırt edemeyen, herkesi memnun etmeye çalışan birisiydi. (-en: S.F. / -me: İ.F. / -an: S.F.)
  • Misafir ağırlayan ve yorulmaz bir adamdı. (-an: S.F. / -maz: S.F.)

Fiilimsiler Konu Anlatımı PDF + Video

Aşağıdaki bağlantılardan Deniz Hoca tarafından hazırlanmış olan “TYT Türkçe Ders Notları PDF” dosyası ile slaytını indirebilir, öğrencileriniz ve arkadaşlarınızla paylaşabilirsiniz.

Aşağıdaki bağlantılardan Deniz Hoca tarafından hazırlanmış olan “Fiilimsi PDF Çalışma Kağıdı” dosyası ile slaytını indirebilir, öğrencileriniz ve arkadaşlarınızla paylaşabilirsiniz.

İLGİNİZİ ÇEKEBİLECEK YAZILAR
PDF / Slayt
Fiil Nedir?
10.Sınıf Ders Konuları

TYT Türkçe Notları PDF
AYT Edebiyat Notları PDF

28 yorum

  1. Gayet başarılı, basit ve anlaşılır düzeyde anlatılmış . İşime yaradı, tavsiye ederim …

  2. Teşekkür ederim çok işime yaradı

  3. Harika bir konu olduğunu söyleyebilirim güzel bilgi aldım teşekkür ederim

  4. Güzel Sağol Çok işime yaradı

  5. ÖZEL KUVVETLER

    evet sağ olun bilgi öğrenmekte yarar var

  6. casına ekini bulamadım

  7. -casına eki zarf fiil ekleri arasında yer alıyor. Ancak uyarınız üzerine bu ekin cümle içindeki örnek kullanımını ekledik. Teşekkür ederiz.

  8. muhammed bilal

    anlamadığım bir sürü soru vardı çok işime yaradı çooooooooooooooooooooooook saolun

  9. Bana dövecek gibi bakiyordu.
    Onu anlayacak gibiyim.
    Bu işleri yapacak oldu. Cumlelerundeki dovecek.ablayacak.yapacak kelimeleri fiilimsi mi

  10. Merhaba,
    “Dövecek gibi, anlayacak gibi”de olduğu gibi fiilimsiler bazen edatlarla kalıplaşmış bir şekilde kullanılabilmektedir. Son cümlenizde yer alan “olacak oldu” niyet fiilleri olarak adlandırılır. Yani “-acak” sıfat fiil ile “ol” yardımcı fiilinin kalıplaşmasından oluşmuştur.
    Sonuç itibariyle sorduğunuz kelimeler fiilimsidir.

  11. Zarf fiilin de kodlaması olsa iyi olurdu:)

  12. Ben merak ediyorum fiilimsileri calışınca bir şeymi anlıyonuz🤣😂

  13. Çok güzel. 👍💫

  14. hocam ögelerine ayrılsaydı daha iyidi

  15. Bende daha iyi anladım çok sagol

  16. Sayenizde guzel bir sekilde tekrar ettim defter gibisiniz maşaallah 😅👌🏻🙏💞

  17. Zarf fiil kodlaması =Kenyalı asiye ince ipi araklamadan geldiğinde gençti

  18. Kenyalı asiye madan ince ip arakladıkca durmaksızın koşarcasına sana gelir
    Ken. Kan
    Alı. Eli
    Asiye. Esiye
    Inca. İnce
    . İp. Ip
    Arak. Erek
    Dıkça. Dikçe
    Maksızın. Meksizin
    Casına. Cesine
    A. E
    İr. Ir
    Ur. Ür

  19. Vala harika bir yer ayırmişsinz 😎😎

  20. bence de güzel

  21. Zeynep Su Çayır

    Bence çok güzel olmuş ben fiilimsilerde çok kötüyümişim işime çok yaradı sağolun

  22. teşşekkürler 55

  23. çok teşekkürler işime yaradı 🙂

  24. İnstagram tolga

    2021 in son günlerinden sınav için baktım ve isime çok yaradı eywallah

Cevapla

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar işaretlenmelidir *

*

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.