Divan-ı Hikmet

Hoca Ahmet Yesevi’nin şiirlerine hikmet, şiirlerinin toplandığı kitaba ise Divan-ı Hikmet adı verilmiştir. Divan-ı Hikmet 12. yüzyılda Ahmet Yesevi tarafından İslamiyet öncesindeki Türk şiir geleneğine uygun olarak hece ölçüsü ve dörtlük bir şekilde yazılmıştır. Ahmet Yesevi’nin yazdığı bu her bir dörtlüğe “Hikmet” adı verilmiştir. Bu şiirler en eski Türk tasavvuf metinleri olarak bilinir. Aynı zamanda bu eseriyle birlikte Türk edebiyatında tasavvufun ilk örneklerini veren de Ahmet Yesevi olmuştur. Daha sonraki dönemlerde yaşayacak olan Türk mutasavvıf şairler için bir kaynak teşkil edecektir Divan-ı Hikmet.

Ahmet Yesevi’nin şiirlerini Karahanlı Türkçesi ile yazdığı kesin olarak bilinmektedir. Ancak Ahmet Yesevi’nin şiirleri sonraki yıllarda müritleri tarafından toplanıp tekrar kitap haline getirildikleri için şiirlerinin dil özellikleri farklılık gösterir. Divan-ı Hikmet kitabındaki şiirlerde değişik dönemlere ait dil özellikleri görülür. Çünkü Divan-ı Hikmet kitabındaki şiirlerin tamamı Ahmet Yesevi’ye ait değildir. Sonraki yıllarda öğrencileri tarafından yazılan pek çok şiir kitaba eklenmiş ve şiirler Ahmet Yesevi’ye mal edilmiştir. Ancak içerik ve şekil yönünden tüm şiirler birbirlerine benzediği için hangi şiirlerin Ahmet Yesevi’ye ait olup olmadığını kestirebilmekte zor olmaktadır.

Divan-ı Hikmet’in Özellikleri

Ahmet Yesevi’nin Türk edebiyatındaki ilk tasavvuf eseri olarak kabul edilen Divan-ı Hikmet adlı eserinin özelliklerini şu şekilde sıralayabiliriz:

  1. Hayırlı sözlerin toplandığı kitap anlamına gelen Divan-ı Himet’in çok büyük bir bölümünde Allah’a olan aşk ile peygamber sevgisi işlenmiştir.
  2.  Eserde halkın anlayabileceği sade bir dil kullanılmıştır.
  3. Genellikle hece ölçüsü kullanılsa da aruz ölçüsüyle yazılmış şiirler de mevcuttur.
  4. Eserin başında bir münacaat yer alır. Bunun dışında eserde adına hikmet denilen 144 şiir bulunmaktadır.
  5. 12. yüzyılda yazılmıştır.
  6. Eser öğretici bir dilde yani didaktik olarak yazılmıştır.
  7. Esere Ahmet Yesevi’nin ölümünden sonra da müritleri tarafından şiirler eklenmeye devam edilmiştir. Bu nedenle hangi şiirlerin Ahmet Yesevi’ye ait olduğu tam olarak bilinmez.
  8. Eser Karahanlı(Hakaniye) Türkçesiyle yazılmıştır.
  9. Tasavvuf edebiyatının ilk eseridir.
  10. Ahmet Yesevi bilinen ilk mutasavvıftır.
  11. Hikmetler Orta Asya ve Anadolu’da İslamın yayılmasında büyük bir rol oynamıştır.
  12. Hikmetlerin uyak örgüsü şu şekildedir: abcd dddb eeeb…
  13. Eserin dilinin sade olmasının yanı sıra dini terimlerin sıklıkla kullanıldığı görülür.

Hoca Ahmet Yesevi XI. yüzyılda Batı Türkistan’da dünyaya gelmiş , daha küçük yaşlardan itibaren hayatı hakkında çeşitli hikayeler anlatılmıştır. Yesevi tarikatının kurucusu olan Ahmet Yesevi, Anadolunun Türkleşmesinde ve İslamlaşmasında da büyük rol oynamıştır. 63 yaşına geldikten sonra geri kalan ömrünü karanlık bir yere çekilerek geçirmiştir. Bunun sebebi; Hz. Muhammed’in 63 yaşında vefat etmesidir.

Divan-ı Hikmet

Divan-ı Hikmet

Cevapla

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar işaretlenmelidir *

*

x

Check Also

Tezkire Nedir?

Zikredilen manasına gelen Tezkire, şairlerin biyografisini içeren bir eserdir. Tezkire bir diğer adıyla da Tezkiretü’ş ...