Düşünceyi Geliştirme Yolları

Bir yazar, oluşturduğu metnin ya da ileri sürdüğü düşüncenin diğer insanlar tarafından kabul görmesini, inandırıcı bulunmasını ve okuyucuyu etkilemesini ister. Yine aynı şekilde günlük yaşamımızda konuşmalarımızın, düşüncelerimizin insanları etkilemesini, onlara inandırıcı gelmesini bekleriz. Tüm bunların gerçekleşmesi için yazar ya da anlatıcı birtakım yollara başvurabilmektedir. Tüm bu süreç boyunca yazarın ya da anlatıcının başvurduğu yöntemler, “Düşünceyi geliştirme yolları” olarak adlandırılmaktadır.

Düşünceyi Geliştirme Yöntemleri

1. Tanımlama

Kavramların ve varlıkların özelliklerini, onların ne olduğunun “Bu nedir? Kimdir?” sorularının cevabı olarak anlatılmasına, tanıtılmasına tanımla denilmektedir.

Tanımlama cümleleri “-dır, -dir, -dur, -dür” şeklinde bittiğinden bu tür anlatıma dikkat edilmesi faydalı olacaktır.

Örnek

Edebiyat, duygu ve düşüncelerin insanlarda estetik bir zevk uyandıracak şekilde yazı ve söz ile anlatılması sanatıdır.

Yukarıdaki örnekte “Edebiyat” kavramının tanımı yapılmıştır. Dikkat edilirse cümle “-dır” ek fiili ile bitmiştir.

2. Örneklendirme

Yazar ya da anlatıcı, anlattıklarının daha iyi anlaşılabilmesi, anlaşılırlığını arttırmak için örneklerden yararlanabilmektedir. Örnekleme genellikle soyut kalan ifadelerin anlaşılır kılınabilmesi amacıyla somutlaştırılması için kullanılmaktadır.

Örnek

Dünyada yaşayan dillere baktığımızda az ya da çok mutlaka başka bir dilden sözcük almıştır. Yaklaşık 1.300 yıldır birçok farklı kültürle etkileşim içine giren Türkçe de yabancı dilden sözcük alımı yapmıştır. Mesela iklim kelimesi Arapçadan, eşofman kelimesi Fransızcadan, şeftali kelimesi Farsçadan dilimize geçmiştir.

Yukarıdaki cümlede dillerin başka dillerden sözcük alabileceği ifade edilirken örnek olarak Türkçeden birkaç kelime verilmiştir.

3. Tanık Gösterme

Yazar anlattıklarının etkileyiciliğini ve inandırıcılığını arttırmak amacı ile bahsettiği konuyla ilgili daha önce söz söylemiş güvenilir ve tanınmış kişilerin sözlerine yer verebilmektedir.

Örnek

Her Türk evladı istikbali için durmadan, yorulmadan ve usanmadan çalışmaya devam etmelidir. Daha önce dünyaya hükmedenlerin torunları olarak taşıdıkları potansiyelin farkında olmaları son derece önemlidir. Bu duruma dikkat çeken Atatürk de şöyle der; “Muhtaç olduğun kudret, damarlarındaki asil kanda mevcuttur!”

Örnekleme-Tanık Gösterme arasındaki fark: Tanık gösterme için mutlaka tanınmış kişinin sözlerine de yer verilmesi gerekmektedir. Eğer yazıda sadece tanınmış kişinin ismine yer veriliyorsa, bu tanık gösterme değil örneklendirme olmaktadır.

4. Karşılaştırma

Varlık ve kavramlar birbirleriyle karşılaştırılarak varlıkların aynı ya da farklı yönlerine dikkat çekilmek amaçlanır. Karşılaştırma yapılarak kavram ya da varlıkların daha net kavranması sağlanabilmektedir. Özellikle tartışmacı, açıklayıcı ve kanıtlayıcı anlatım türlerinde karşılaştırmalara bolca yer verilmektedir.

Örnek

Makale daha ciddi bir üsluba sahipken denemeler de daha samimi, içten bir anlatım tarzı söz konusudur. Makalelerdeki kesinlik ve kanıtlama kaygısı yine denemelerde görülmeyen bir özelliktir.

 

Cevapla

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar işaretlenmelidir *

*

x

Check Also

Hikaye Nasıl Yazılır? Hikaye Yazmanın Kuralları

Sadece bir hikaye değil, herhangi bir metin yazıldığında yapılması gerekenlerin yanında dikkat edilmesi gereken hususlar ...