Dede Korkut Hikayeleri, Dede korkut, Dede korkut hikayesi, Dede Korkut hikayelerinin özellikleri

Dede Korkut Hikayeleri Hakkında Bilgi (Özellikleri, Tarihi, İçeriği)

Türkçenin bugüne kadar ortaya konulmuş en güzel ve değerli eserlerinin başında şüphesiz “Dede Korkut Hikayeleri” gelmektedir. Milli bir karakter özelliği taşıması, Türk milletinin yaşamı, alışkanlıkları ve zevkleri hakkında bize çok önemli bilgiler sunması bu eserin değerini çok yüksek kılmaktadır. Kısacası bu eser geçmişimize keskin bir ışık kaynağı olmaktadır.

15.yüzyılda yazıya geçirilen Dede Korkut Hikayeleri, Türk edebiyatında destan geleneğinden halk hikayesi geleneğine geçiş eseri niteliğinde değerlendirilir. Eserin destandan halk hikayesine geçiş zinciri olarak değerlendirilmesinde Dede Korkut Hikayelerinin hem destan hem de halk hikayesi özelliklerini aynı anda barındırmasından kaynaklanmaktadır.

Anadolu’nun çeşitli yörelerinde değişik versiyonlarına rastlanan hikayelerin 15. yüzyılın sonlarına doğru yazıya geçirildiği tahmin edilmektedir. Hikayelerde anlatılan o dönem Türk halkının hem İslamiyet öncesi hem de İslamiyet sonrası özellikler taşıdığı görülür. Bu da hikayelerin oluşum sürecinin İslamiyet öncesine kadar gittiğini gösterir. Hikayelerin İslamiyet öncesinde Türklerin Orta Asya’dan henüz göç etmediği dönemlere kadar gittiği tahmin edilir.

Halkın ortak malı olan ve halkın bizzat kendi özelliklerini yansıttığı 12 hikayeden oluşan Dede Korkut hikayelerinin yazarı belli değildir. Hikayeler Dede Korkut, Korkut Ata veya Korkut Dede adı verilen biri tarafından anlatılır. Bu nedenle hikayeler genel olarak “Dede Korkut” adıyla anılır. Kitabın iki adet orijinal nüshası bulunmaktadır. Dede Korkut kitabının nüshaları ise toplamda iki tanedir ve onlar da Almanya ile Vatikan kütüphanelerinde muhafaza edilmektedir.

Dede Korkut Hikayeleri Özellikleri

  1. Bu hikayeler birbirinden ayrı olarak 12 hikayeden oluşur. Eserde bir de ön söz bulunur.
  2. Eser hem destan hem de halk hikayesi özelliği gösterir.
  3. Eserde hem olağanüstü olaylar hem de gerçek olaylar iç içedir. Bu da eserin hem destani hem de halk hikayesi özelliği taşıdığını gösterir.
  4. Eser yarısı manzum yarısı da nesir bir şekilde yazılmıştır. Yine bu özellikleri bakımından da halk hikayelerine yaklaşır.
  5. Hikayeler incelendiğinde Türklerin İslamiyet öncesi ve sonrasındaki özellikleri, yaşayışlarının bir arada anlatıldığı görülür.
  6. Eser nesir olarak oluşturulsa da kahramanların sözleri, düşünceleri ve duyguları nazım olarak yazılmıştır.
  7. Bu eser anonimdir, yani Türk milletinin ortak bir eseri olarak ortaya çıkmıştır. Bu nedenle Türklerin milli hayatlarını, kültürünü, zenginliklerini ve duygularını yansıtmaktadır.
  8. Eserin başka bir değeri ise o dönem eserlerinden farklı olarak güçlü bir Türkçe ile oluşturulmuş olmasıdır.
  9. Eserde Oğuzların hayatları yer almaktadır.
  10. Destanlarda olduğu gibi üç safhadan geçmiş ve eserde anlatılanlar bilinmeyen biri tarafından 15.yüzyılın sonlarına doğru yazıya geçirilmiştir.
  11. Kahramanlık, aşk ve boylar arasındaki savaşlar sıklıkla işlenen konulardır.

Dede Korkut Hikayelerinin İçeriği

İlk bakışta Hristiyan komşularıyla Oğuzların savaşları üzerine kurulmuş kahramanlık destanları görünümünde bulunmalarına rağmen asıl önemi toplumumuzun sağlam ve doğru karakterini yansıtabilmesinden kaynaklıdır. Dresten ve Vatikan olmak üzere iki nüshası bulunmaktadır. Bu eser bir ön söz içerir ve devamında birbirinden bağımsız 12 ayrı hikaye yer almaktadır. Bu hikayeler ayrı ayrı değerlendirildiklerinde tek başlarına bir destan niteliği kazanacak kadar içeriğe sahip değildir.Dede korkut hikayesi, Dede Korkut hikayesi içerik, 12 dede korkut hikayesi, dede korkut hikayelerinin konusu

Kitabın ön sözünde Korkut Ata’nın bir takdimi bulunmaktadır. Hikayelerin her biri tek başına bağımsız ve tam bir hikaye olarak karşımıza çıkmakta fakat hepsi birden büyük bir bütün teşkil etmektedir. Ayrı ayrı olan hikayelerin konusu topluluktaki beylerin başlarından geçen maceralardan oluşmaktadır. Hikayeler aynı devirde, aynı bölgede yaşayan ve birbirlerine çeşitli şekillerde bağlı bulunan Oğuz beyleri üzerine toplanmıştır.

Kitabın adına göre Oğuz boylarının dilinde yazılmış olan hikayelerimizin bir kısmı Oğuzların Trabzon Rumları, Gürcüler ve Abazlarla savaştığı destanlardır. Bu hikayeler konuları yönünden incelenince Türk tarihinin belirli devirlerini gösteren bazı izlere rastlanır. 

Kitapta yer alan kahramanlıklar bir kişinin etrafında yüksek bir coşkunlukta ifade edilmiştir. Kahramanlarda ve olaylardaki bu çoşkunluk insanı içine alabilecek kadar sürekleyicidir. Bu olaylar çoğu zaman Türk halkında derin izler bırakan niteliklere sahiptir.

Hikayelerin Önemi

Türk edebiyatında taşıdığı değer kadar bu eserin dünya edebiyatında da önemli bir yeri vardır. Çeşitli dillerde bu hikayeler hakkında pek çok şey yazılmıştır. Bu eseri Türk İlyada’sı diye adlandıranlar bile olmuştur. Gılgamış, Babil kültür dairesi için neyse, Odysseia Yunanlılar için ne ifade ediyorsa bu hikayeler de Türkler için aynı şeyi ifade eder. Bu eserin en karakteristik özelliği içinde bir milletin alın yazısı ile birlikte o milletin karakteri üzerine pek çok şeyin söylenmiş olmasıdır. Bu hikâyeler ferdi hikayeler olmayıp bir toplumun hikayeleridir.

Dede Korkut Hikayelerimiz dil yönünden de bir ayrı özellik taşır. Hikayelerde kullanılan kelimelerin ve deyimlerin sayısı 8000 civarındadır. Bunların çoğu Türkçedir. Bu hikayelerdeki Azeri şivesi Türkçenin katıksız bir yapıya sahip olduğunu bize göstermektedir. Cümle içerisinde kelimelerin sıralanışı günümüz Türkçesiyle aynıdır. Bu hikayelerde kullanılan dil son derece sade şekildedir.

Hikayelerde nazım ve nesir karışık olarak kullanılmıştır. Nazım ile nesrin karışık olarak kullanılması Türk edebiyatının genel bir özelliğidir.bu hikayelerde nazım, duyguların coştuğu yerlerde kullanılmıştır.

Bu hikayeleri masal olarak değerlendirmek büyük bir hatadır. Bu gelenekte yer alan özellikleri barındıran hikayelere Orta Asya Türklerinin destanlarında da rastlamaktayız fakat Dede Korkut Hikayeleri daha gerçekçi şekilde yazılmıştır.

⇒ Destan I Halk Hikayeleri 

Cevapla

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar işaretlenmelidir *

*

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.