Serveti Fünun – Servet-i Fünun Edebiyatı ve Oluşumu (Edebiyat-ı Cedide)

Türk Edebiyatı’nda Tanzimat ile birlikte başlayan batılılaşma sürecinin, en hızlı ve en etkili yaşandığı dönem 19. yüzyılın son yıllarına tekabül eden Servet-i Fünun dönemidir. Batıya sıkı sıkıya bağlı olan sanatçılardan oluşan Servet-i Fünun edebiyatı oluşumunda Tanzimat Edebiyatının büyük bir rolü vardır. 

II. Abdülhamid’in uyguladığı baskı altında toplumsal konulara yönelemeyen genç sanatçılar özellikle de Recaizade Mahmut Ekrem, Abdülhak Hamid Tarhan gibi edebiyatçılardan etkilenerek Fransız edebiyatından da büyük ölçüde yararlanarak “Sanat için sanat” anlayışıyla yeni bir edebiyat fikri geliştirdiler. Bir edebi dönemi ya da hareketi anlayabilmek için bulunulan dönemin şartlarını da iyi tahlil etmek gerekir. Serveti Fünun için bu söz çok daha geçerli olmaktadır. İşte döneminin getirdiği bedbinlik (umutsuzluk, kötümserlik) bu edebiyatın temelini oluşturur.

Servet-i Fünun Edebiyatının Oluşumu

Tanzimat Edebiyatında ortaya çıkan yeni-eski tartışmasıyla birlikte ülkedeki baskıdan bunalan gençlerin Batı edebiyatlarına duydukları hayranlıkla bu edebiyat topluluğunun oluştuğunu söyleyebiliriz. Yüzyıllarca boyunca Türk edebiyatının büyük bir kısmını oluşturan divan edebiyatı ve Arap etkisine karşı çıkan edebiyatçılar bir edebi tartışma ortamı yarattılar. Yeni edebiyatı en güçlü şekilde savunan isim olarak da Recaizade Mahmut Ekrem kabul görür. Bu edebiyat akımının filizlenmesinde de bir fen dergisi etkili olur.

Servet-i Fünun, Recaizade Mahmut Ekrem’in bir öğrencisi tarafından çıkarılan fen dergisidir. Recaizade Mahmut Ekrem, edebiyat hakkındaki bazı düşünceleri bu dergi üzerinden okuyucuya aktarmaya başlar ve kendi görüşleri etrafında birleşen öğrencileri de bir araya getirmeyi başararak onları bu dergi etrafında birleştirir. Derginin baş yazarlığına da Tevfik Fikret getirilir. Tevfik Fikret’in baş yazar olmasının ardından Halit Ziya, Uşaklıgil, Hüseyin Cahir, Mehmet Rauf gibi genç isimler de bu dergi etrafında toplanmaya başlar. Bu gençler sert bir şekilde eski edebiyatı eleştirerek kendi sanat görüşlerini paylaştıkları eserlerle okuyucuya hitap eder. Kendilerini yeni edebiyatçılar manasında “Edebiyat-ı Cedide” olarak tanımlayan bu gençlerin oluşturdukları edebi akım, Servet-i Fünun dergisi etrafında oluştuğundan daha çok bu isimle anılmışlardır.

Serveti Fünun, Serveti Fünun Edebiyatı

Etkili oldukları altı yıl içinde nesir ve nazım alanında oldukça köklü değişiklikler yapan Servet-i Fünuncular oluşum sürecinde birçok kişi ve kaynaktan beslenmiştir. En önemli kaynakları da Tanzimat Edebiyatı olmuştur. Tanzimat sanatçıları aslında daha çok Doğu kültürüyle yetişmiş ve yabancı dilleri sonradan öğrenmiş kişilerdir. Yine aynı şekilde Tanzimat sanatçıları yüksek mevkilerde bulunmuş yüksek tabakadan kişilerdir. Tanzimat dönemindekilerin başlatmış oldukları Batılı yolu devam ettiren ve yine bunların açmış oldukları Batılı okullarda eğitim görmüş gençler bu edebiyatın oluşmasında rol oynamışlardır. Özellikle Recaizade Ekrem, Abdulhak Hamid Tarhan gibi isimler gençlere yeni edebiyat yolunda kılavuzluk yapan kişilerin başında yer almaktadır.

Fransızcayı genç yaşta öğrenen sanatçılar Batı edebiyatlarını özellikle Fransız edebiyatını yakından takip etmiştir. Bu takip sırasında Batıdaki edebi akımları da görme şansını bulmuşlardır. Bunun sonucunda Edebiyatı Cedide edebiyatında parnasizm, sembolizm ve realizm akımlarının güçlü izleri bulunmaktadır.

Serveti Fünun Sanatçıları

Bu edebiyat akımı içerisinde birçok sanatçı yer almıştır. Şiir türünde Tevfik Fikret ön plana çıkarken roman türünde de Halit Ziya Uşaklıgil başarılı eserler ortaya koymuştur. Bu dönem sanatçılarını şairler ve yazarlar olarak iki başlıkta belirtebiliriz.

Ayrıca Bkz. ⇒ Servet-i Fünun Sanatçıları

Şairler: Tevfik Fikret, Cenap Şahabettin, Süleyman Nazif, Ali Ekrem, Celal Sahir, Faik Ali.

Yazarlar: Halit Ziya Uşaklıgil, Mehmet Rauf, Ahmet Hikmet, Hüseyin Cahit Yalçın

Servet-i Fünun’un Dağılışı

Bu edebi oluşum yaklaşık olarak 6 yıl etkili olmuştur. 1901 yılında Hüseyin Cahit Yalçın’ın yazdığı bir makale hükümet tarafından tepkiyle karşılanmış ve dergi kapatılmıştır. Bu olaydan sonra sanatçılar bir daha eserlerini bir arada yayımlama şansı bulamamış ve eski günlerdeki gibi başarılı eserler verememiştir.

Ayrıca Bkz. ⇒ Servet-i Fünun Edebiyatının Özellikleri

Ayrıca Bkz ⇒ SERVET-İ FÜNUN VİDEO

Cevapla

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar işaretlenmelidir *

*

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.