Tanzimat Edebiyatının Oluşumu, Tanzimat Edebiyatı Hazırlık Dönemi, Tanzimat Edebiyatı oluşum süreci, Tanzimat hazırlık dönemi

Tanzimat Edebiyatı’nın Oluşumu (Tanzimat Edebiyatı Hazırlık Dönemi)

Diğer sanat dallarında olduğu gibi edebiyat da bir toplumun her türlü sosyal, siyasi, ekonomik, askeri vb. şartlarına bağlı olarak bir gelişim gösterir. Bu nedenle “Tanzimat Dönemi Edebiyatı“nı anlayabilmek için 19. yüzyılın genel zihniyetine ve tarihine göz atmamız gerekir. “Tanzimat Edebiyatı’nın Oluşumu“, Osmanlı’nın çöküş sürecini sonlandırması için köklü değişimlere ve yeniliklere yöneldiği bir dönemde başlamıştır.

Tanzimat Fermanı’nın İlan Edilmesi

Bir dönemler geniş coğrafyalara yayılan ve tüm Avrupa’ya hükmeden Osmanlı Devleti, 17. yüzyılın ortalarından sonra duraklamaya ve sonrasında da gerilemeye başlar. Özellikle 1789 Fransız İhtilali sonrasında dünyaya yayılan eşitlik, vatan, milliyetçilik kavramları Osmanlı’nın çöküşünü hızlandırmıştır. Avrupalı devletlerin sanat, teknoloji, bilim, askeri ve ekonomik olarak hızla geliştiği bu yüzyıllarda, maalesef Osmanlı İmparatorluğu bu gelişmeleri ön göremeyerek büyük bir çöküş içine girmiştir.  Kötü gidişatı engellemek ve tekrar eski günlerine dönmek isteyen Osmanlı Devleti, 1839 yılında “Tanzimat Fermanı”nı yayımlar. Osmanlı’daki ilk anayasal düzenlemelerden olan fermanla halka hak ve özgürlükler verilmiş olunur.

Tanzimat Edebiyatı Hazırlık Dönemi (Tanzimat Edebiyatının Oluşumu)

1839-1860 yılları “Tanzimat Edebiyatının Hazırlık Dönemi” olarak bilinir. Devletin tekrar eski günlerine kavuşması için Tanzimat Fermanı’nın getirmiş olduğu olumlu havayla bu tarihlerde köklü yenileşim ve değişim hareketleri görülür. Bu yenilikler yapılırken dönemin yükselen gücü olarak Avrupa örnek alınmaya başlanmıştır. Askeri, siyasi, sosyal ve ekonomi başta olmak üzere her alanda bu değişimler kendisini hissettirir.

Bu köklü değişimler kendini sanatta ve edebiyatta da hissettirir. Bazı gençler Batı’ya gönderilir ve İstanbul’da Fransızca ağırlıklı bir eğitim verilmeye başlanır. Bu ortamda özellikle Fransız edebiyatını yakından tanıma fırsatı bulan gençler Avrupa edebiyatından etkilenmeye başlar. Daha sonrasında Tercüme Odaları’nın kurulmasıyla birlikte Batı’daki edebi eserler Türkçeye tercüme edilmeye başlanır. Yabancı sanatçıların ve eserlerin geniş kesimler tarafından tanınmasıyla Batı edebiyatının izleri ülkemizde görülmeye başlanır. Avrupa edebiyatlarının yakından takip esilmesi ve yabancı eserlerin dilimize çevrilmesi süreciyle Batılı tarzdaki yeni edebiyatımızın da oluşum temelleri atılmış olunur.

Batılı anlamda yeni edebiyatımızın başlaması ve kendisini sanat çevresine duyurmasında gazetelerin büyük rolü olmuştur. İlk özel gazetemiz olan “Tercüman-ı Ahval” gazetesinin 1860 yılında Agah Efendi ile Şinasi tarafından çıkarılmasıyla “Tanzimat Edebiyatı”nın da başlamış olduğu kabul edilir. Bu dönemde roman, hikaye, deneme, makale, tenkit, köşe yazısı gibi birçok yeni tür, gazeteler aracılığıyla okuyucularıyla buluşur. Edebiyat ve fikir dünyamız gazeteler çevresinde gelişimini sürdürür. Bu nedenle “Tanzimat Dönemi Gazeteleri“nin büyük bir rolünün ve öneminin olduğunu söylemeliyiz.

Bu dönem edebiyatı kendi içinde farklı özellikler barındıran iki farklı dönemde incelenmektedir.

Tanzimat Birinci Dönem Sanatçıları; Şinasi, Namık Kemal, Ziya Paşa, Ahmet Mithat Efendi ve Şemsettin Sami gibi önemli isimlerden oluşmaktadır. Bu dönem sanatçıları halka ulaşmak, onları eğitmek ve aydınlatmak gibi bir rol üstlenmişlerdir. Bu nedenle sanat toplum içindir anlayışıyla günlük ve sosyal yaşamdan sorunları eserlerinde ele almışlardır. Bu dönem sanatçıları anlaşılabilmek adına dilde sadeleşme çabası içine girmişlerdir. Şiirin konu sınırını yıkarak Türk şiirine yeni temalar kazandırmışlardır. Bu dönemde romantizm akımının izleri görülür.

Tanzimat İkinci Dönem Sanatçıları; Recaizade Mahmut Ekrem, Muallim Naci, Abdülhak Hamit Tarhan, Sami Paşazade Sezai, Nabizade Nazım gibi isimlerden oluşmaktadır. 1877 ile 1895 yılları arasını kapsayan ikinci dönemde sanatçılar siyasi ortam nedeniyle toplumsal konulardan çok bireysel konuları işlemişlerdir. Sanat için sanat anlayışıyla hareket ettiklerinde dilde sadeleşme çabalarını devam ettirmemişlerdir. Eski-yeni tartışmasının ağırlık kazandığı bu dönemde daha çok realizm ve natüralizmin etkisi vardır. İlk dönemde var olan gazetenin etkisi ve önemi azalmıştır.

Tanzimat Dönemi Edebiyatı I Tanzimat Dönemi Özellikleri

Cevapla

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar işaretlenmelidir *

*

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.